Ekker, Familie

(Verschil tussen bewerkingen)
Ga naar: navigatie, zoeken
(Aan de basis van het Storkimperium)
(Aan de basis van het Storkimperium)
Regel 112: Regel 112:
 
|}
 
|}
  
[[File:stork machinefabriek.jpg|thumb|left|300px|Het Storkfabriekscomplex in Hengelo, begin 20e eeuw.]]
+
[[File:stork machinefabriek.jpg|thumb|300px|Het Storkfabriekscomplex in Hengelo, begin 20e eeuw.]]
  
 
Everts investering gaat pas goed renderen als de jonge ondernemende [http://nl.wikipedia.org/wiki/Charles_Theodorus_Stork Charles Theodorus Stork] (1822 - 1895), broer van [[Stork,_Familie#Derk_Willem_Stork_.281788.29|Anna Wilhelmina (Mina) Stork]] in beeld komt. Met zijn 13 jaar staat hij nog altijd vermeld in het Guinness Book of Records als jongste ondernemer van Nederland. Met het geld van de Ekkers wordt uiteindelijk de basis gelegd voor een wereldwijd actief bedrijf.
 
Everts investering gaat pas goed renderen als de jonge ondernemende [http://nl.wikipedia.org/wiki/Charles_Theodorus_Stork Charles Theodorus Stork] (1822 - 1895), broer van [[Stork,_Familie#Derk_Willem_Stork_.281788.29|Anna Wilhelmina (Mina) Stork]] in beeld komt. Met zijn 13 jaar staat hij nog altijd vermeld in het Guinness Book of Records als jongste ondernemer van Nederland. Met het geld van de Ekkers wordt uiteindelijk de basis gelegd voor een wereldwijd actief bedrijf.

Versie van 21 jan 2016 om 20:01

Over stadschirurgijn en vroedmeester Albert Ekker en zijn gelijknamige zoon die als chirurgijn majoor in een boot de slag meemaakt tegen de Engelsen bij de Doggersbank. Hoe de veelzijdige dokter Evert zich ontfermt over drenkelingen, een vroege maatschappelijke ondernemer wordt, en daarnaast nog eens kerkvoogd en wethouder is. Over de innige verstrengeling met de Storken en hoe ze aan de wieg staan van een wereldconcern. Hoe fabrikant Hendrik Jan Ekker zijn dokter een koets cadeau geeft na een miraculeuze genezing van tyfus. Over zijn praalgraf met kranstrommels en verarmde Mormonen die afreizen naar Utah in Amerika en het moeten opnemen tegen Indianen.


Huiselijk tafereel met in het midden Derk Willem Ekker, wiens voorouders hier worden beschreven. Links zijn vrouw Regina (Gien) Rijshouwer en rechts een onbekende die een aanval ensceneert met een Indonesische kris. Locatie: J. Pieterszn. Coenstraat nr. 9, Den Haag (ca. 1902). Foto: privé-archief.

Inhoud

Dokters, fabrikanten en Mormonen

Oorsprong van de Eckers (Moers, Duitsland) en hun latere habitat (Vollenhove)

Deze pagina handelt over de voorouders van Derk Willem Ekker (1863), de vader van Elizabeth (Bob) Ekker-Swertz. Zijn voorouders en verwanten zijn traceerbaar tot eind 17e eeuw en bestaan uit dokters, fabrikanten en Mormonen. Hieronder worden ze beschreven langs de mannelijke opvolgingslijn. Elizabeth (Bob) Ekker-Swertz is de 'eerste generatie', haar vader de tweede en zo achteruit-tellend. Ook de familie Stork, vanwege zijn moeder Anna Wilhelmina (Mina) Stork, komt aan bod. Aan het einde van deze pagina zijn de stambomen van Ekker en Stork opgenomen.

Albertus Ecker (1697)

Albertus Ecker is de oudst vindbare Ekker. Hij is in 1697 gedoopt in de St. Kilian Katholieke kerk in Brenken, een district van het Westfaalse Buren in het "Kreis" Paderborn aan de noordelijke rand van het Sauerland. Zijn vrouw Elisabeth Blankenstein is in Budberg, Kreis Moers, geboren, net zoals hun zoon Albert Hendrik Ekker.

Verder is weinig bekend, anders dan de getuigen bij de geboorte van Albertus; Herr Albertus Reinen, Derrick Hüsh, Elisabeth Ecker, Jfr.Helena Peipers, Jenneken Blankenstein. Een niet goed verifieerbare bron meldt dat zijn ouders mogelijk Hermanni Ecker en Elisabethae Kusenbrok heetten.

Albert Hendrik Ekker (1728)

kaart van Vollenhove en omstreken (1870)


Albert Hendrik (Albertus Henricus) Ekker, zoon van Albertus Ecker is geboren in 1728 in Moers (Duitsland). Hij huwt Henderica (Hendrika) Arends in 1754 in Beulake. Zijn vrouw is geboren in 1739.

Ze krijgen 6 tot 8 kinderen. Van een aantal zijn na hun geboorten (vooralsnog) geen gegevens bekend, hetgeen kan duiden op vroeg overlijden; Elisabeth (1762), Hendrik (1765), Arend (1767), Marika (1769), Marica (1771) en Grietje (1773).Van de twee eerste zonen is meer bekend. Gebeurtenissen spelen zich af in Vollenhove, tenzij anders vermeld;

  1. Arnoldus Roothart Ekker (1756 - 1804), huwt tweemaal: 1) Anna Heilersig, 2) Wilhelmina Middendorp.
  2. Albert Hendrik Ekker, gehuwd met Jannigje Pingel.

Albert Hendrik Ekker overlijdt in 1801 in Vollenhove op een leeftijd van 73 jaren, zijn vrouw in 1793 in Vollenhove op een leeftijd van 54 jaren.

Albert is 'stadschirurgijn en vroedmeester'. Hij wordt in 1756 burger van Vollenhove. Zijn vrouw Hendrika Arends is vermogend. Volgens Henk van Heerde is Hendrika vermoedelijk een buitenwettelijke dochter van Arend Roodhart. De puissant rijke Arend laat zijn fortuin namelijk niet na aan zijn directe familie maar naar de zoon van Hendrika Ekker.

kasteel Toutenburg bij Vollenhove, nu een ruïne, maar destijds een van de vier mooiste en grootste kastelen van Nederland

Vollenhove ligt in het noordwesten van de Nederlandse provincie Overijssel en lag aan de Zuiderzee, totdat het IJsselmeer ingepolderd werd. Nu is het onderdeel van het vasteland en ligt tussen de Noordoostpolder en de Kop van Overijssel.

In de eerste helft van de 16e eeuw bloeit de stad op. Georg (Joris) Schenck van Toutenburg is drost en later stadhouder van Overijssel voor keizer Karel V. Schenck laat net buiten de stad het kasteel Toutenburg bouwen. Vollenhove wordt met deze residentie het bestuurscentrum voor de drie noordelijke provincies: Groningen, Friesland, en Overijssel. Drenthe telt niet mee omdat het te arm wordt geacht. Bij het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog verliest Vollenhove de rol van bestuurscentrum, en in de eeuwen daarna boet het stadje aan invloed in.

Albert Hendrik Ekker (1759)

Bestand:Arnoldus Ekker 1799 v2.jpg
Portret van Arnoldus Ekker (1799), zoon van Albert Hendrik Ekker (1759), letterkundige, schrijver en rector. Foto toegeschreven aan Henri Pronk en gedateerd 1863. Collectie RKD.

Albert Hendrik Ekker en zoon van de gelijknamige Albert Hendrik Ekker, geboren in 1759 in Vollenhove, is overgrootvader van Derk Willem Ekker. Hij huwt Jannigje Pingel in 1786 in Giethoorn. Jannigje is geboren in 1754, ook in Vollenhove. Hun kinderen zijn:

  1. Arentje Ekker (1786 - 1863), gehuwd met Jacob Hok.
  2. Hendrik Albert Ekker (1788 -1827 Vollenhove), gehuwd met Oede Arends
  3. Hendrika Maria Ekker (1790 - 1864)
  4. Evert Ekker (1793 - 1865 Vollenhove), gehuwd met Frederika Altena.
  5. Hendrik Jan Ekker (1795 - 1829)
  6. Arnoldus Ekker (1799 Vollenhove -1879 Utrecht), gehuwd met Gesina Margaretha Epkema. Praeceptor (tot 1833), daarna conrector, vervolgens rector aan het Gymnasium in Utrecht.

Albert Hendrik Ekker overlijdt in 1807 op een leeftijd van 47 jaren, zijn vrouw in 1838 in Vollenhove op een leeftijd van 83 jaren.

Albert is van beroep medisch doctor en vroedmeester. Jannigje komt uit een vermogende familie, en is 'rentenierster' bij haar huwelijk. Haar vader was wijnkoper geweest, diaken en curator van het Stads-Weeshuis en bezat een hofstede bij Vollenhove, die later overging op zijn kleinzoon Hendrik Albert Ekker.

Albert Ekker maakt als 'chirurgijn majoor' de slag bij de Doggersbank mee aan boord van de boot 'Ajax'. Deze zeeslag vond plaats in 1781 tijdens de Vierde Engels-Nederlandse Oorlog. Hij blijkt ook in Steenwijk te hebben gewoond (voor zijn huwelijk) en in Franeker (1785), waar in de boeken staat: A.H. Ekker Vollenhovia, Transisalanus Medic(inae) candidatus. Het Kandidaatschap is overigens elders verworven. Samen krijgen ze 7 kinderen, waaronder Evert Ekker.

Uit een volkstelling, gehouden tussen 21 en 31 okt. 1795 is het volgende bekend: Albert Hendrik Ekker, representant, met Jennigjen Pingel 8 zielens Beroep: medicinae doctor en lid van de municipaliteit van Vollenhove 1795-1802

Evert Ekker (1793)

Bestand:Ekker Evert 1793.JPG
Evert Ekker. Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.

Evert (Albertszoon) Ekker, zoon van Albert Hendrik Ekker, geboren in 1793 in Vollenhove, is de grootvader van Derk Willem Ekker. Zijn vrouw Frederika Altena is geboren in 1796. Hij huwt Frederika Altena in 1820. Ze krijgen vier kinderen:

  1. Jannetje Ekker (1821-1878), trouwt met Joannes Bartel Stork.
  2. Albert Hendrik Arnoldus Ekker (1823 Vollenhove - 1899 's-Gravenhage) huwt met Schröder, Elizabeth Schröder.
  3. Catharina Elisabeth Ekker (1827-1866), trouwt met Cornelis Hendrik Stork, een broer van Anna Wilhelmina (Mina) Stork
  4. Hendrik Jan Ekker (1830 Vollenhove - 1896 Hengelo)

Evert Ekker overlijdt in 1865 in Vollenhove op een leeftijd van 72 jaren, zijn vrouw in 1853 op een leeftijd van 57 jaren.

Evert Ekker is geneesheer, chirurgijn en vroedmeester in Vollenhove maar wordt later 'maatschappelijk verantwoordelijk ondernemer' en eigenaar van weverijen in Vollenhove, op Schokland en in Sint Jansklooster.

Everts vijf oudere broer Hendrik Albert Ekker is timmerman en landbouwer. Als deze broer vroeg overlijdt (39 jaar) wordt Evert toeziend voogd over diens kinderen.

Zijn broer Arnoldus Ekker (1799, foto elders op deze pagina) promoveerde in 1822 op Specimen inaugurale in Protagorae apud Platonem fabulem de Promethes et generis humani ad humanitatem progressione. Hij werd eerst praeceptor In Utrecht (tot 1833), daarna conrector, en vervolgens rector aan het Gymnasium. hij was redacteur van Miscellanae philologa et paedagogica van 1849 tot 1851.

Anekdotes over Evert

Dokter Evert Ekker is een veelzijdig en bekend persoon in Vollenhove en omstreken. Henk van Heerde , onderzoeker van het cultureel erfgoed en kenner van de geschiedenis van Vollenhove heeft veel anekdotes op schrift gesteld op zijn website, en wijdt een aparte pagina Ekker, geneesheer of timmerman? aan Evert Ekker. Hier volgt een samenvatting;

Aan de basis van het Storkimperium

Bestand:Machinefabriek-stork.jpg
Machinefabriek Stork & Co. in 1912.

Evert Ekker richt met een aantal ondernemende mannen weverijen op waar veel landarbeiders en vissers uit de arme streek werk vinden. Door de afscheiding van België (1830) kon niet meer gerekend worden met zuidelijke textielarbeiders voor de export van katoenen lappen (calicots) naar Nederlands-Indië.

Een thread op het seniorennet meldt daarover:

In het Oldehuis in Vollenhove, dat vroeger tot gevangenis diende, is in 1841 een grote katoenweverij en spinnerij gevestigd. In het gemeentearchief bevinden zich diverse stukken betreffende het gebruik van het Oldehuis als weverij door ondernemer E. Ekker c.s., het onderhoud en de veiling van het gebouw uit de periode 1834-1855, met hiaten.
(...) Verder gegevens uit 1841 over de calicot-weverij van E. Ekker 1841. Blijkbaar exporteert deze fabrikant ook naar Nederlands-Indië. In 1841 heeft hij 100 weefgetouwen in bedrijf.
Bestand:Stork machinefabriek.jpg
Het Storkfabriekscomplex in Hengelo, begin 20e eeuw.

Everts investering gaat pas goed renderen als de jonge ondernemende Charles Theodorus Stork (1822 - 1895), broer van Anna Wilhelmina (Mina) Stork in beeld komt. Met zijn 13 jaar staat hij nog altijd vermeld in het Guinness Book of Records als jongste ondernemer van Nederland. Met het geld van de Ekkers wordt uiteindelijk de basis gelegd voor een wereldwijd actief bedrijf.

Drenkelingen op een ijsschots

Bestand:Foto zilveren schaal.jpg
Zilveren schaal en servies met inscriptie, ontvangen van de ingezetenen van Vollenhove bij het 50-jarig artsenjubileum van Evert Ekker. Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.

In de strenge winter van 1849 vindt één van de grootste drama's plaats uit de geschiedenis van de Zuiderzeevisserij. Jacob Bording en zijn beide zonen, Durgerdammer vissers, zijn gaan vissen (botkloppen) op het ijs maar voor ze er erg in hebben zijn ze losgeraakt van het vasteland. Ze dobberen 14 dagen lang in de Zuiderzee, en houden zich in leven met regenwater en de gevangen rauwe bot.

Nadat ze totaal uitgeput op de losgeraakte ijsschots worden aangetroffen worden ze binnengedragen in Vollenhove. Dokter Ekker ontfermt zich over hen maar is na een eerste onderzoek somber gestemd over de overlevingskansen. De drie mannen hebben te veel geleden. Uiteindelijk overleeft alleen de jongste zoon.

Arts, kerkvoogd en wethouder

Ekker is vanaf 1851 lid van de gemeenteraad van Stad Vollenhove, en vanaf 1852 assessor of wethouder. In 1860 stopt hij hiermee; hij is dan 67 jaar. Ook is Ekker betrokken bij de kerkvoogdij, vermoedelijk als president. In 1865 viert dokter Ekker zijn 50-jarig jubileum als arts en bij die gelegenheid ontvangt hij als bewijs van hoogachting en genegenheid van de ingezetenen van Stad en Ambt Vollenhove een zilveren schaal en servies.

Mormoonse kolonisten tussen de indianen

Eelco Ekker, die op zijn 17e mormoons wordt en vertrekt naar Utah (VS) waar hij moeizaam een nieuw bestaan opbouwt. Op basis van zijn brieven ontstaat het boek Altijd aan het reizen: brieven van een mormoonse emigrant naar Noord-Amerika van J. Spitse. Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.

Met de familie van Everts broers en zussen gaat het niet zo voor de wind. Een aantal zoekt heil in de Mormoonse kerk en emigreert naar de Verenigde Staten. Deze kerk, officieel de Kerk van de Heiligen der Laatste Dagen, is in 1830 in de Verenigde Staten opgericht uit onvrede met de gevestigde kerken.

In 1864 komt Joseph Weiler in Nederland aan om het zendingswerk uit te breiden. Wellicht had hij een rol in de bekering van de Ekkers. ledere bekeerling was een potentiële emigrant vanuit de overtuiging dat de heiligen in Utah Zion moesten opbouwen en daar de komst van Jezus geduldig afwachten.

Evert Ekkers oudste zuster Arentje (1786), die naaister is, verwekt zonder officiële vader een kind. Deze zoon, Hendrik Jan, wordt metselaar en timmerman maar ondervindt veel ongeluk. Hij verliest zijn vrouw jong en blijft met vier jonge kinderen achter. Na enige tijd in Steenwijk te hebben geleefd en terug in Vollenhove, sterven de twee jongste kinderen. Alleen de negenjarige Niesje en de zevenjarige Eelco blijven over.

Deze Eelco Ekker (1855), wordt op zijn 17e mormoons en vertrekt rond 1872 naar Utah (VS) met zijn achterneef Hendrik Albert Ekker. Eelco Ekkers wederwaardigheden in de Nieuwe Wereld zijn gepubliceerd in het boek Altijd aan het reizen: brieven van een mormoonse emigrant naar Noord-Amerika van J. Spitse. Eelco's brieven gaan over het moeizaam opbouwen van een nieuw bestaan, de strijd tussen de kolonisten en indianen, de aanleg van spoorlijnen en de opbouw van het land (1877-1913).

Arnoldus Hendrik Ekker (1824), zoon van Everts broer Hendrik Albert Ekker (1788) is slijter in dranken maar wordt failliet verklaard. Na allerlei omzwervingen met vrouw en vijf kinderen vestigen ze zich in Avereest, aan de Dedemsvaart, waar Arnoldus o.a. de kost verdient als bakker. Vier van hun tien kinderen overlijden hier.

Bestand:Wyoming.jpg
Het schip Wyoming dat voornamelijk Mormonen meevoerde, zoals het gezin Ekker in september 1874 van Liverpool naar New York.
Bestand:Mormon migration ekker.jpg
Lijst met opvarenden van het schip Wyoming (Liverpool - New York, september 1874), met Arnoldus Hendrik Ekker, zijn vrouw en hun vier jongste kinderen.

Het gezin van Arnoldus Hendrik Ekker emigreert gefaseerd naar Amerika. Eerst steekt zoon Jan Gerrit in 1868 de oceaan over met het stoomschip Constitution vanuit Liverpool, het hoofdkwartier van de mormonen in Engeland.

Daarna vertrekt zoon Hendrik Albert in 1872 met zijn achterneef Eelco. Uiteindelijk nemen in 1874 de ouders Arnoldus en Elizabeth met hun vier jongste kinderen het stoomschip Wyoming van de Guion Line vanuit Liverpool naar Utah.

Neef Evert timmert schuiten

Evert heeft ook een gelijknamige neef; een zoon van zijn vaders broer Hendrik. Deze Evert Ekker is timmerman. In 1855 heeft de gemeente Vollenhove de kom van de binnenhaven aan Evert Ekker in gebruik gegeven met het doel er een scheepstimmerwerf met een woning te stichten, die binnen een jaar is gerealiseerd.

Hij is ook, als een van de weinige niet-vissers, eigenaar van een schuit, waarvan Vollenhove er destijds 50 van had. Wellicht was het een op zijn eigen werf gebouwde schuit, waarvan de opdrachtgever (nog) niet betaald had. Het lijkt er op dat zijn gezin het niet breed heeft gehad.

Hendrik Jan Ekker (1830)

Bestand:Ekker HJ 1830 v3.JPG
Hendrik Jan Ekker. Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.

Hendrik Jan Ekker, zoon van Evert Ekker, is geboren in 1830 in Vollenhove.

Zijn vrouw Anna Wilhelmina (Mina) Stork is geboren in 1826 in Oldenzaal, dochter van Derk Willem Stork en Anna Craan. De familiegeschiedenissen van haar voorouders worden beschreven op de pagina's Familie Stork en Familie Craan.

Hendrik Jan en Anna Wilhelmina (Mina) krijgen 6 kinderen:

  1. Evert Ekker (1857 -1944, beiden Hengelo). Hij huwt Margaretha Elisabeth (Margo) Offerhaus (1858), dochter van Hermannus Johannus Offerhaus.
  2. Anna Ekker (1859 Hengelo - 1924 Geneve), gehuwd met Hendrik Casper Stork (1857).
  3. Derk Willem Ekker (1862 Hengelo - 1939 Den Haag).
  4. Henriette Ekker (1866 -1938, beiden Hengelo), gehuwd met Benjamin van Delden (1863).
  5. Wilhelmina Ekker (1868 - 1953), gehuwd met Johan Wilhelm Fabritius Schutter (1859).
  6. Cato Ekker (1871 Hengelo - 1967 Delden), gehuwd met Petrus Hermanus Wattez (1871)
Anna Wilhelmina (Mina) Stork, echtgenote van Hendrik Jan Ekker, ca. 74 jaar oud ca. 1900. Foto: privé-archief.

Hendrik Jan Ekker overlijdt in 1896 in Hengelo op een leeftijd van 66 jaren. Anna Wilhelmina (Mina) overlijdt in 1902 in Hengelo op een leeftijd van 76 jaren.

Hendrik Jan en zijn twee zussen verhuizen voor hun trouwen naar Oldenzaal. Hendrik Jan wordt fabrikant.

Albert Hendrik Arnoldus Ekker, de 7 jaar oudere broer van Hendrik Jan, schrijver en rector. Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.

Zijn 7 jaar oudere broer Albert Hendrik Arnoldus volgt in de voetsporen van zijn oom Arnoldus Ekker (1799); hij wordt schrijver en is o.a. rector van het gymnasium in Utrecht. Hij schrijft, verhandelingen in het Nederlands en Latijn over zaken als ...

Den invloed van Alexander den Groote's tochten op den maatschappelijken, staatkundigen en handelstoestand der volken, en
Over den invloed der dichtkunst op de beschaving der oude Grieken; Over de beste leerwijze der geschiedenis op de Gymnasiën.

Machinefabriek Gebr. Stork & Co.

Charles Theodorus Stork (1822 - 1895), de vier jaar oudere broer van Anna Wilhelmina (Mina) Stork en oprichter van Stork machinefabrieken (foto ca. 1880)

Hendrik Jan Ekker heeft zich in het buitenland bekwaamd in de katoenindustrie en gaat in 1853 op zijn 23e samenwerken met de 8 jaar oudere fabrikant Charles Theodorus Stork (1822 - 1895), de 4 jaar oudere broer van Anna Wilhelmina (Mina) Stork. Over het prille begin van het bedrijf is veel geschreven onder andere bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren:

In de zomer van 1851 reisde Charles met een klein gezelschap, waaronder zijn twee jongere broers en Hendrik Jan Ekker, naar Engeland, waar zij onder andere de Wereldtentoonstelling, het Vredescongres dat daarbij werd georganiseerd en het Lagerhuis bezochten.
In 1853 werd het kantoor van de bontweverij naar Hengelo verplaatst. Jurriaan Stork en Hendrik Jan Ekker, intussen getrouwd met een zuster van beide broers, werden bij deze gelegenheid in de firma, die C.T. Stork & Co. ging heten, opgenomen.
Jurriaan Engelbert Stork, samen met zijn oudere broer Charles en zwager Hendrik Jan Ekker medefirmanten van Machinefabriek Gebr. Stork & Co.

In 1865 wordt de focus verlegd naar machines in plaats van textiel en ontstaat de Machinefabriek Gebr. Stork & Co., met Charles' broer Jurriaan Engelbert (1828-1893) en zwager Hendrik Jan Ekker als medefirmanten.

De officiële oprichtingsdatum van de nieuwe fabriek is 4 september 1868 en het bedrijf telde 120 werknemers. De werktuigen kwamen uit Luik en Manchester. Er was een draaierij en een gieterij en tevens een smederij, waar Belgische bazen het voor het zeggen hadden.

De fabriek ontwikkelt zich tot eerste echte machinefabriek van betekenis in Oost-Nederland. De onderneming richt zich niet alleen op de textielindustrie, maar ook op de scheepsbouw en de rietsuikerindustrie. Zwager Charles was een sociaal voelende Twentse industrieel. Zijn zorg voor zijn arbeiders bleek uit de oprichting van onder meer een pensioenfonds, een personeelsvereniging, onderwijsinstellingen en het in het leven roepen van een winstdelingsregeling. Naast zijn ondernemerschap zat hij als liberaal in de Eerste Kamer en was groot voorstander van vrijhandel.

Portretten aan de muur van het directiekantoor van de Weefgoederenfabriek Stork. Van links naar rechts; de eerste directeuren J.E. Stork, C.T. Stork en H.J. Ekker (Koninklijk Huisarchief, ca, 1907)

Hendrik Jan Ekker trekt zich in 1880 terug uit de leiding van de machinefabriek, Juriaan Engelbert Stork overlijdt in 1893. In datzelfde jaar trekt Charles Theodorus Stork zich terug uit het onderdeel weverij. Hiermee komt er een scheiding tussen de leiding van de machinefabriek en de weverij.

Door de crisis in de katoenindustrie, in 1873, en het feit dat de directeuren gewend waren hun machines in Engeland te kopen legde Stork zich met name toe op de productie van stoommachines voor gemalen en het kleinbedrijf, van waaruit de echte expansie begint.

In de jaren twintig en dertig van de 20e eeuw worden er hijs- en transportwerktuigen en kranen over de hele wereld verkocht en was Stork een imperium geworden.

De band tussen de Ekkers en de Storken

De vele huwelijkse banden tussen de families Ekker en Stork. Naast Hendrik Jan Ekker huwen ook twee van zijn zussen een Stork. Later zullen Hendrik Jans dochter en een kleinzoon met een Stork trouwen. NB: Niet alle familieleden en -relaties zijn afgebeeld.

De banden tussen de families Ekker en Stork zijn nauw, zowel familiair als zakelijk. Het wordt het beste geïllustreerd door het echtpaar Hendrik Jan Ekker en Anna Wilhelmina (Mina) Stork zelf: ze delen namelijk dezelfde overgrootvader Gerhard Wilhelm Stork (1695). Bij Hendrik Jan Ekker voert de afstamming terug via de families Altena en Weeling naar Agneta Stork, dochter van Gerhard Wilhelm Stork (1695).

Evert Ekker (1857, midden staand), zoon van Hendrik Jan Ekker, wordt ook directeur in de zaak (Stork). Hij wordt wat intimiderend geflankeerd door beide zoons van eerste generatie firmant Jurriaan Engelbert (1828), namelijk Otto (links) en Willem (rechts). Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle..

Niet alleen Hendrik Jan Ekker huwt een Stork, ook zijn twee zussen, zijn dochter Anna Ekker en zijn kleinzoon Hendrik Jan huwen een Stork:

  • Catharina Elisabeth Ekker (1827), zus van Hendrik Jan Ekker, trouwt in 1855 met Cornelis Hendrik Stork, advocaat, procureur en rechter, broer van Anna Wilhelmina (Mina) Stork. Hun zoon Hendrik Charles verdwijnt spoorloos op zijn 28e en is nooit teruggevonden.
  • Jannetje Ekker (1821), zus van Hendrik Jan Ekker, trouwt met een neef van hen, Joannes Bartel Stork, notaris. Hun echtgenoten en de vrouw van Hendrik Jan Ekker hebben alle drie dezelfde grootvader; Jurriaan Engelbert (Juriaan) Stork (1737).
  • Anna Ekker, dochter van Hendrik Jan Ekker, trouwt met Hendrik Casper Stork (1857), zoon van Anna Wilhelmina's broer Charles Theodorus. Ze zijn volle neef en nicht. Een jaar nadat Anna overlijdt (64 jaar oud), hertrouwt Hendrik Casper (68 jaar oud) met Frieda Wurm.
  • Hendrik Jan Ekker (1887), zoon van Evert Ekker (1857), en daarmee kleinzoon van Hendrik Jan Ekker (1830) huwt Anna Josina Stork (1894). Hij en zijn vader werken ook in de zaak (Stork).
snapshot van Hendrik Jan Ekker (1887), zoon van Evert Ekker (1857), en kleinzoon van Hendrik Jan Ekker (1830) met zijn vrouw Anna Josina Stork (1894). Hij en zijn vader werken ook in de zaak (Stork). Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.

De Storken en Ekkers zijn exponenten van het familisme, een ideologie die veel Twentse textielondernemers aanhangen. Het is een vorm van kapitalisme die goed is voor de groei van het eigen familiebedrijf, maar het heeft ook amorele trekjes. Het winststreven wordt ondergeschikt gemaakt aan bloei, aanzien en continuïteit van de sociale positie van de familie der kapitaalbezitters. Familieleden trouwen ook in beperkte kring, getuige de hier beschreven Ekker-Stork verbintenissen.

Hendrik Jan geneest van tyfus

Pieter van Delden, de dokter die Hendrik Jan Ekker geneest van tyfus (foto ca. 1880)
Pieter van Delden krijgt een tilbury cadeau van Hendrik Jan Ekker, zoals op deze prent (1840)

Volgens de overlevering leed Hendrik Jan Ekker aan tyfus en werd hij genezen door dokter Pieter van Delden (1838 - 1922), waarna Hendrik Jan deze man een tilbury cadeau gaf; een koets voor twee personen dat door één paard getrokken werd.

Onderstaand verhaal is ontleend aan de site van VGO Hengelo:

Dokter Piet wordt hij liefkozend door zijn patiënten genoemd. Achter die naam gaat Pieter van Delden schuil. De nieuwbakken arts heeft in het begin moeite aansluiting te vinden in Hengelo waar hij in de jaren zestig van de 19e eeuw praktijk houdt. Pas als hij het leven redt van textielfabrikant Hendrik Jan Ekker is zijn kostje gekocht. De Hengeloërs vertrouwen hem plotseling hun gezondheid toe en zijn praktijk groeit en groeit.
Dat is niet in de laatste plaats te danken aan de fabrikant die Pieter op handen draagt en hem een open tilbury schenkt. De dokter in zijn onafscheidelijke koets is vanaf dat moment een zeer bekende verschijning in de straten van Hengelo. “Hij rijdt door weer en wind en bij nacht en ontij naar zijn patiënten”, zeggen de Hengeloërs over de arts.
Hendrik Jan Ekker leed aan tyfus. Hij overleeft dankzij Pieter. In 1867 krijgt Hengelo te maken met de ziekte die uitgroeit tot een epidemie. Complete gezinnen sterven. Ook collega Marius, de andere arts in het dorp, overleeft de epidemie niet. Dat juist in Hengelo de gevreesde ziekte uitbreekt, verbaast Pieter niet. Met de regelmaat van de klok stromen de beken over en lopen de dorpelingen door het water. De mest ligt op straat en door die combinatie waarbij het smerige water terugvloeit in de drinkwaterputten ontstaat maar al te vaak een tyfus-explosie.
Het mooie verhaal over Pieter van Delden gaat verder op de site van VGO Hengelo ...

Grappig detail is dat de familie van Delden zich innig verbindt met zowel de Offerhausen als de Ekkers. Pieter van Delden huwt Margaretha Offerhaus (1837), zus van Elisabeth Frederika (Betsy) Offerhaus, beiden kinderen van Hermannus Johannus Offerhaus (1804). Pieters zoon Benjamin van Delden trouwt met Henriette Ekker, een dochter van Hendrik Jan Ekker (1830).

Het praalgraf van Hendrik Jan en Anna Wilhelmina

Grafmonument van Hendrik Jan Ekker en Anna Wilhelmina (Mina) Stork met kranstrommels, gefotografeerd voor Monumenten In Nederland Overijssel (Oude Algemene Begraafplaats Hengelo)

Hendrik Jan Ekker en Anna Wilhelmina (Mina) Stork liggen begraven op de Oude Algemene Begraafplaats in Hengelo (Bornsestraat 29). Het kerkhof is een van de oudste begraafplaatsen in ons land en één van de weinig overgebleven historische monumenten van Hengelo.

In 1970 werd de begraafplaats een Rijksmonument. Het grafmonument van Hendrik Jan en Anna Wilhelmina (Mina) heeft pilaren en kranstrommels en is een van de markantste graven op de fraaie verstilde begraafplaats.

Het grafmonument ligt direct naast het graf van zwager Jurriaan Engelbert Stork. Op de website van De Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud (VGO), opgericht om de oude historische begraafplaats in Hengelo te behouden voor het nageslacht staat daarover het volgende;

Bestand:Stork Anna Wilhelmina 1826 relief.JPG
Anna Wilhelmina (Mina) Stork. Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.
Even verderop is Adriaan de Monchy begraven die samen met Jurriaan Engelbert Stork en diens broer het industriële Hengelo vorm gaf. Op de steen van zijn collega-fabrikant Hendrik Jan Ekker staat: ‘H.J. Ekker van zijn dankbare werklieden’. Kom er nog eens om: arbeiders die hun baas tot in de dood dankbaar zijn voor ’t werk dat ze mochten doen.
Nou gaat het in dit geval wel om dé Hendrik Jan Ekker, ex-directeur van de machinefabriek Stork en directeur van de Koninklijke Weefgoederen Fabriek die daar in de tweede helft van de negentiende eeuw de scepter zwaaide en samen met zijn kompanen het dorpsleven beheerste.

Bronnen en verantwoording

  • Prive-archief van Anton Ekker (1942), Zwolle, nazaat van Albert Hendrik Ekker (1759), via dochter Arentje Ekker (1786)

Fotogalerij Ekker en Stork

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Hulpmiddelen