Hennekijn, Een Liefde aan de Leuvehaven - Bewerkingsoverzicht

Thomas op 15 aug 2017 om 13:52

2017-08-15T13:52:01Z

Thomas op 15 aug 2017 om 13:49

2017-08-15T13:49:08Z

Thomas: /* Een toornich gemoed */

2017-08-15T13:47:41Z

Een toornich gemoed

Thomas: /* De minste der knechten */

2017-08-15T13:47:08Z

De minste der knechten

Thomas op 15 aug 2017 om 13:46

2017-08-15T13:46:26Z

Thomas: /* Cornelis Hartichsvelt */

2017-08-15T13:41:40Z

Cornelis Hartichsvelt

Thomas: /* Cornelis Hartichsvelt */

2016-07-06T21:33:37Z

Cornelis Hartichsvelt

Thomas op 6 jul 2016 om 21:32

2016-07-06T21:32:38Z

Thomas op 6 jul 2016 om 21:32

2016-07-06T21:32:13Z

Thomas op 6 jul 2016 om 13:49

2016-07-06T13:49:44Z

@@ Regel 40: / Regel 40: @@
 Het huis, waarvan hij 18 April 1639 eigenaar werd, stond aan de Leuvehaven, een achttal panden ten noorden van dat van Hartichsvelt *). Ook dit perceel liep op tot aan de Schiedamschedijk, maar het erf was minder diep. Aan de dijk was namelijk een blokje van twee woninkjes gebouwd, die tegelijkertijd in het bezit van Hennekijn overgingen. Het hele complex kostte hem f 7900.-, maar een gedeelte van de koopsom bleef als hypotheek op de panden rusten.
 == Deftig huwelijk met Catharina Graswinckel ==
@@ Regel 46: / Regel 48: @@
 Het was een deftig huwelijk, dat Hennekijn's aanzien niet weinig ten goede kwam. De jonge vrouw voelde zich: zij was trots, beweerde de buurt. Maar een aristocrate was zij niet; te kort geleden waren de Graswinckels nog Delftse brouwers geweest. Catharina kon schelden als een viswijf, wanneer het te pas kwam.
 == Een toornich gemoed ==
@@ Regel 59: / Regel 59: @@
 In Januari 1647 stierf Catharina Graswinckel en ruim een jaar later hertrouwde Hennekijn met een Rotterdamse, Catharina van der Graaff. Haar vader Hendrik Willemsz was een gezeten koopman in meekrap en oud kapitein der burgerij. Haar broer Mathias zou in 1652 en 1653 zitting krijgen in de schepenbank. Het was een huwelijk overeenkomstig Hennekijn's staat, maar ook niet meer dan dat.
-) Het Rotterdamse geslacht Schouten door W. J. L. Poelmans in De Navorscher, 77ste jg. blz. 41-48. de schrijver van dit artikel ben ik ook dank verschuldigd voor materiaal uit zijn belangrijke verzameling genealogische aantekeningen van Rotterdamse geslachten.
+: 1) Het Rotterdamse geslacht Schouten door W. J. L. Poelmans in De Navorscher, 77ste jg. blz. 41-48. de schrijver van dit artikel ben ik ook dank verschuldigd voor materiaal uit zijn belangrijke verzameling genealogische aantekeningen van Rotterdamse geslachten.
-) Not. Arch. 153/425, 430, 441, 443, 444 en 445.
+: 2) Not. Arch. 153/425, 430, 441, 443, 444 en 445.
-) Not. Arch. 636/132.
+: 3) Not. Arch. 636/132.
 == Een considerabel koopman ==
@@ Regel 71: / Regel 71: @@
 Maar ook het schip zelf was hem een handelsobject. Hij kocht en verkocht scheepsparten zoals hout en pik *°). Van menig schip, dat geheel of gedeeltelijk voor zijn rekening geladen werd, was hij mede-eigenaar.
-) Deductie, art. 340.
+: 1) Deductie, art. 340.
-) Not. Arch. 502/445; 508/92, 105; 327/58; 438/196; 262/223; 508/139; 506/652, 688.
+: 2) Not. Arch. 502/445; 508/92, 105; 327/58; 438/196; 262/223; 508/139; 506/652, 688.
-) Not. Arch. 933/555» 557, 5«9J 653/22; 502/201; 508/104; 934/525, 636/132; 935/63.
+: 3) Not. Arch. 933/555» 557, 5«9J 653/22; 502/201; 508/104; 934/525, 636/132; 935/63.
-) Not. Arch. 934/601; 935/63, 189; 502/983; 263/168; 934/607; 935/773; 508/104; 500/303.
+: 4) Not. Arch. 934/601; 935/63, 189; 502/983; 263/168; 934/607; 935/773; 508/104; 500/303.
-) Not. Arch. 409/150; 930/591; 617/126; 634/22.
+: 5) Not. Arch. 409/150; 930/591; 617/126; 634/22.
-) Not. Arch. 629/89; 930/240; 506/653, 652; 153/128; 505/204; 506/670; 264/152, 237; 930/591; 506/669; 502/357; 666/15; 500/315; 502/303,58; 506/592.
+: 6) Not. Arch. 629/89; 930/240; 506/653, 652; 153/128; 505/204; 506/670; 264/152, 237; 930/591; 506/669; 502/357; 666/15; 500/315; 502/303,58; 506/592.
-) Not. Arch. 500/435, 438, 520; 437/Ï76; 438/46, M*-
+: 7) Not. Arch. 500/435, 438, 520; 437/Ï76; 438/46, M*-
-) Not. Arch. 933/159; 502/252.
+: 8) Not. Arch. 933/159; 502/252.
-) Not. Arch. 505/329, 349, 404.
+: 9) Not. Arch. 505/329, 349, 404.
-) Not. Arch. 933/51; 388/106; 505/441; 502/325; 506/472; 505/204; 506/670.
+: 10) Not. Arch. 933/51; 388/106; 505/441; 502/325; 506/472; 505/204; 506/670.
 Zijn tomeloze energie bracht nieuw leven in de walvisvaart. Met Bernard van Pavye en Balthasar Wichelhuysen charterde hij omstreeks het midden van die eeuw herhaaldelijk schepen ter Groenlandsche visserij *). Zij zouden zelfs de eerste industriëlen van Feijenoord geworden zijn, wanneer de plannen van de vroedschap om „een bequame plaatse aan de Noord tot het kooken van traan" in te richten en daar een ha vent je te graven, in 1649 reeds voortgang hadden gehad 2). De dijkgraaf van IJsselmonde heeft de uitvoering toen blijkbaar nog tegen weten te houden^).

@@ Regel 15: / Regel 15: @@
 Nog droeg Hartichsvelt het stemmige zwart met plooikraag. De kleurige, zwierige mode, die gaandeweg veld won, was niets voor hem. Op waardiger wijze wist hij de wereld van zijn welstand te overtuigen. Het huis, dat hij aan de Leuvehaven had laten zetten, imponeerde door het brede front en de forse bouw te midden van zuinige trapgevels ^). De grote tuin, die opliep tot aan de Schiedamsedijk, was nog tientallen jaren later een weelde, een verspilling haast van kostbare grond, waar elders langs de havens de binnenterreinen tot de laatste voet werden uitgebuit.
-) R. Bijlsma, Rotterdams Welvaren, blz. 187.
+: 1) R. Bijlsma, Rotterdams Welvaren, blz. 187.
-) Thans in het Rijksmuseum.
+: 2) Thans in het Rijksmuseum.
-) Proth. nr. 1400, thans Leuvehaven nr. 127/129. Vgl. de kaart van Balthasar Florisz van Berckenrode, R.I. n°. 20.
+: 3) Proth. nr. 1400, thans Leuvehaven nr. 127/129. Vgl. de kaart van Balthasar Florisz van Berckenrode, R.I. n°. 20.
 == De minste der knechten ==
@@ Regel 29: / Regel 29: @@
 Jan Hennekijn leerde de commercie van de grond af en in de perfectie. Het bedrijf van Cornelis Hartichsvelt, een haringkoperszoon uit den Briel, was gegrondvest op de haringrederij, maar geleidelijk voltrok zich ook in zijn zaken de verschuiving van visserij naar koopvaardij. Wel bleef hij sterk bij de haringvaart geïnteresseerd, niet alleen omdat zij hem zijn voornaamste exportartikel leverde, maar zij verschafte ook werk aan de taanderij, die hij op de hoek van de Schiedamschedijk en de Karrensteeg had opgericht. In dit taanhuis heeft Hennekijn de kennis van want en touwwerk opgedaan, die hem later zoo goed te pas zou komen.
-) Deductie, art. 338-339. Bibl. Hs. n°. 239.
+: 1) Deductie, art. 338-339. Bibl. Hs. n°. 239.
-) A. J. van der Aa, Biographisch Woordenboek VIII, blz. 601.
+: 2) A. J. van der Aa, Biographisch Woordenboek VIII, blz. 601.
-) Dr. A. Bredius, Kunstler-Inventare IV, blz. 1105-1111. Not.Arch. 264/3 3.
+: 3) Dr. A. Bredius, Kunstler-Inventare IV, blz. 1105-1111. Not.Arch. 264/3 3.
-) Album Studiosorum Acad. Lugd. Bat. kol. 261 en 286.
+: 4) Album Studiosorum Acad. Lugd. Bat. kol. 261 en 286.
 == Een bescheiden fortuin bijeengegaard ==

@@ Regel 56: / Regel 56: @@
 Zullen de vijf peuters, die hen geboren werden, ook niet van de drift en wrevel van vader en moeder te lijden hebben gehad? Er waren drie jongens, Francois, Engelbrecht en Jan; van de beide meisjes bereikte alleen Anna Marie de volwassen leeftijd.
-In Januari 1647 stierf Catharina Graswinckel en ruim een jaar later hertrouwde Hennekijn met een Rotterdamse, Catharina van der Graaff. Haar vader Hendrik Willemsz was een gezeten koopman in meekrap en oud kapitein der burgerij. Haar broer Mathias zou in 1652 en 1653 zitting krijgen
+In Januari 1647 stierf Catharina Graswinckel en ruim een jaar later hertrouwde Hennekijn met een Rotterdamse, Catharina van der Graaff. Haar vader Hendrik Willemsz was een gezeten koopman in meekrap en oud kapitein der burgerij. Haar broer Mathias zou in 1652 en 1653 zitting krijgen in de schepenbank. Het was een huwelijk overeenkomstig Hennekijn's staat, maar ook niet meer dan dat.
 ) Het Rotterdamse geslacht Schouten door W. J. L. Poelmans in De Navorscher, 77ste jg. blz. 41-48. de schrijver van dit artikel ben ik ook dank verschuldigd voor materiaal uit zijn belangrijke verzameling genealogische aantekeningen van Rotterdamse geslachten.
 ) Not. Arch. 153/425, 430, 441, 443, 444 en 445.
 ) Not. Arch. 636/132.
 == Een considerabel koopman ==

@@ Regel 27: / Regel 27: @@
 De burgemeester had groote plannen met zijn zonen. De middelste, Willem, die Jan Hennekijn in leeftijd het naast moet hebben gestaan, kwam in de zaken; Cornelis en Johan zouden eerst in Leiden de graad verwerven, die tevens de toegang tot de hoogste waardigheden in de lande voor hen opende *). Maar terwijl deze jonge Hartichsvelts zich plichtmatig verdiepten in de gulden perioden van de Romeinse en Griekse geschiedenis en slechts tersluiks een oog durfden wagen aan het lokkende vertier op de kade voor hun huis, had Jan Hennekijn in bescheiden dienstbaarheid al een werkzaam aandeel in die hartstochtelijke bedrijvigheid, welke hun eigen tijd tot een gouden stempelde.
-Jan Hennekijn leerde de commercie van de grond af en in de perfectie. Het bedrijf van Cornelis Hartichsvelt, een haringkoperszoon uit den Briel, was gegrondvest op de haringrederij, maar geleidelijk voltrok zich ook in zijn zaken de verschuiving van visserij naar koopvaardij. Wel bleef hij sterk bij de haringvaart geïnteresseerd, niet alleen
+Jan Hennekijn leerde de commercie van de grond af en in de perfectie. Het bedrijf van Cornelis Hartichsvelt, een haringkoperszoon uit den Briel, was gegrondvest op de haringrederij, maar geleidelijk voltrok zich ook in zijn zaken de verschuiving van visserij naar koopvaardij. Wel bleef hij sterk bij de haringvaart geïnteresseerd, niet alleen omdat zij hem zijn voornaamste exportartikel leverde, maar zij verschafte ook werk aan de taanderij, die hij op de hoek van de Schiedamschedijk en de Karrensteeg had opgericht. In dit taanhuis heeft Hennekijn de kennis van want en touwwerk opgedaan, die hem later zoo goed te pas zou komen.
 ) Deductie, art. 338-339. Bibl. Hs. n°. 239.
@@ Regel 33: / Regel 33: @@
 ) Dr. A. Bredius, Kunstler-Inventare IV, blz. 1105-1111. Not.Arch. 264/3 3.
 ) Album Studiosorum Acad. Lugd. Bat. kol. 261 en 286.
 == Een bescheiden fortuin bijeengegaard ==

@@ Regel 35: / Regel 35: @@
 omdat zij hem zijn voornaamste exportartikel leverde, maar zij verschafte ook werk aan de taanderij, die hij op de hoek van de Schiedamschedijk en de Karrensteeg had opgericht. In dit taanhuis heeft Hennekijn de kennis van want en touwwerk opgedaan, die hem later zoo goed te pas zou komen.
 Wij weten niet, hoe de jongeman het heeft aangelegd om in tien jaren tijd een bescheiden fortuin bijeen te garen. Misschien heeft hij kleine partijen met overleg gekozen goederen meegegeven aan de schepen van zijn superieuren om die in de vreemde tegen hier gewilde waren in te ruilen. Misschien heeft hij zelf als koopman of factor het harde leven aan boord meegeleden en ondertussen eigen handelsrelaties aangeknoopt. Maar toen Jan Hennekijn drie en twintig jaar was, kon hij een huis kopen en weer een jaar later trouwde hij.
 Het huis, waarvan hij 18 April 1639 eigenaar werd, stond aan de Leuvehaven, een achttal panden ten noorden van dat van Hartichsvelt *). Ook dit perceel liep op tot aan de Schiedamschedijk, maar het erf was minder diep. Aan de dijk was namelijk een blokje van twee woninkjes gebouwd, die tegelijkertijd in het bezit van Hennekijn overgingen. Het hele complex kostte hem f 7900.-, maar een gedeelte van de koopsom bleef als hypotheek op de panden rusten.
 De bruid van Jan Hennekijn was niemand minder dan Catharina Graswinckel, dochter van wijlen Mr. Engelbrecht Graswinckel van Maesland, schout van Delft, Vrijenban etc. en baljuw van Abtsrecht. Hij leerde haar stellig door de Hartichsvelts kennen. Haar moeder Margaretha van Hoogenhouck en Agatha Welhouck, Hartichvelt's vrouw, waren eens samen jong geweest in Delft en haar broer Gerrit, de latere secretaris van den Haag, was in 1637 als jaargenoot van Johan Hartichsvelt in Leiden aangekomen.
@@ Regel 46: / Regel 50: @@
 )	Proth. nr. 1392, thans Leuvehaven 113.
-In de zomer van 1646 ontstond er tussen de Hennekijns en Maritje Schouten, de weduwe van de zeilmaker Cornells Cornelisz van Wassenaar, een ernstig erfscheidingsconflict. Op een morgen ontdekte Catharina, dat Maritje de scheidmuur tussen hun erven liet afbreken en onmiddellijk trok zij tegen haar buurvrouw van leer. Nu was het kort geleden bekend geworden, dat Maritje's broer Cornells Schouten, de directeur van de factorij der Oost-Indische Compagnie te Ayuthia in Siam wegens „zijn affgrijselijcke en verfoeyelijcke sonden" was geëxecuteerd *). Catharina ontzag zich niet om haar buurvrouw het lot van haar broer in de gemeenste bewoordingen voor de voeten te werpen. Maar Maritje Schouten was evenmin op haar mondje gevallen. „Gij hoeft U zoo grootsch niet aan te stellen/' riep zij terug. „Men kent juffrouw Hennekijns geslacht wel, dat gij so wrevelich offpleytsuchtich sijt, dat gij u eigen vrunden in rechten hebt geroepen." Hennekijn liet zich evenmin onbetuigd en ging vanuit zijn zolderraam met een eind spar de metselaar te lijf, die een ladder op de nok van Hennekijn's kookhuis had gezet en bezig was de schoorsteen af te breken *). Hennekijn was trouwens toch een koppige, driftige kerel, die zijn werkvolk met „een toornich gemoet" van boord joeg, als het lossen hem niet vlug genoeg ging *).
+== Een toornich gemoed ==
 Zullen de vijf peuters, die hen geboren werden, ook niet van de drift en wrevel van vader en moeder te lijden hebben gehad? Er waren drie jongens, Francois, Engelbrecht en Jan; van de beide meisjes bereikte alleen Anna Marie de volwassen leeftijd.
@@ Regel 58: / Regel 66: @@
 in de schepenbank. Het was een huwelijk overeenkomstig Hennekijn's staat, maar ook niet meer dan dat.
-Want Jan Hennekijn was inmiddels een „considerabel" koopman geworden *). Er was schier geen tak van handel, waarbij hij niet geïnteresseerd was en gestadig breidden zijn zaken zich nog uit. Om te beginnen exporteerde hij, typisch Rotterdams, haring en vis, labberdaan van de vaart te zoute en gekuipte zalm, die hij uit Engeland en Schotland liet komen *). Hij zond ze naar Vlaanderen, Frankrijk en Spanje en uit het Zuiden keerden schepen terug met wijn, brandewijn, stukken pruimen, oxhoofden kappers, tonnekens olijven en balen amandelen *). Jaren achtereen charterde hij schepen om zout uit Portugal en kastanjes uit Spanje te halen *). Hij onderhield relaties met de West, met Spaans Indië en Barbarije ^). Hij deed in tabak en lijnzaad, in hennip en vlas, in koren en kolen, in zeep en in was •). Door zijn bemiddeling werden transporten Gronings che paarden naar Frankrijk verscheept *) en kregen Zuid-Nederlandse kooplieden hun Indische waren van de retourvloot der Compagnie ®). Zelfs wierp hij zich een enkele maal op als concurrent van de Amsterdamse reders en zond schepen uit om Noorse last •).
+== Een considerabel koopman ==
 Maar ook het schip zelf was hem een handelsobject. Hij kocht en verkocht scheepsparten zoals hout en pik *°). Van menig schip, dat geheel of gedeeltelijk voor zijn rekening geladen werd, was hij mede-eigenaar.

@@ Regel 9: / Regel 9: @@
 ==Cornelis Hartichsvelt ==
-TOOen Jan Hennekijn twaalf jaar was, kwam hij in dienst bij burgemeester Hartichsvelt. Cornelis Hartichsvelt was een groot man in het Rotterdam van die dagen. Met de haringrederij en aanverwante handel en nering had hij toen reeds een aanzienlijk vermogen verdiend; over twaalf of dertien jaar, in 1641 zou hij sterven als de rijkste burger der stad.
+Toen Jan Hennekijn twaalf jaar was, kwam hij in dienst bij burgemeester Hartichsvelt. Cornelis Hartichsvelt was een groot man in het Rotterdam van die dagen. Met de haringrederij en aanverwante handel en nering had hij toen reeds een aanzienlijk vermogen verdiend; over twaalf of dertien jaar, in 1641 zou hij sterven als de rijkste burger der stad.
 Wel werd beweerd, dat hij zijn rijkdom, behalve aan koopmanswijsheid en fortuin, in niet geringe mate te danken had aan een ruime consciëntie en frauduleuze praktijken bij de aangiften voor in- en uitgaande rechten*); niettemin bleef hij een man van aanzien en gezag, zelfs in Den Haag, waar de Statenvergadering hem als gedeputeerde ter dagvaart jaren achtereen geregeld in haar midden zag. Hoogheemraad van Schieland, sedert 1639 bewindhebber van de Oost-Indische Compagnie... en toch vermochten succes en eer den ontevreden, wrevelige trek niet weg te wissen, die zich om ogen en mond had vastgebeten. Het is een krachtige, scherpe, maar geen sympathieke kop, dien Pieter van der Werff voor het Oost-Indische Huis heeft gekopieerd *).

@@ Regel 7: / Regel 7: @@
 Door Dr. A. C. Kersbergen
-,==Cornelis Hartichsvelt ==
+==Cornelis Hartichsvelt ==
 TOEN Jan Hennekijn twaalf jaar was, kwam hij in dienst bij burgemeester Hartichsvelt.

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 {| style="color: black; background-color: #ffffcc;" width="100%"
-|Verdieping van een persoon die ook hier besproken wordt:
+|Zie gerelateerde pagina's in [[:Category:Jan Hennekijn|Categorie Jan Hennekijn]]
-*[[Hennekijn,_Familie#Jan_Hennekijn_.281616.29|Hennekijn, Familie - Jan Hennekijn (1616)]]
-*[[Hoeven_van_der,_Familie#Dirk_van_der_Hoeven_.281649.29|Hoeven van der, Familie - Dirk van der Hoeven (1649)]]
 |}
@@ Regel 276: / Regel 274: @@
 [[Category:Inhoud]]
 [[Category:Persoon]]