{| style="color: black; background-color: #ffffcc;" width="100%"
|Over Derk Willem Ekker en Regina (Gien) Rijshouwer, de ouders van Elizabeth Frederika (Bob) Ekker. Hij een toegewijd arts, bekwaamd in Berlijn en Wenen. Zij een telg uit oude patriciersgeslachten die haar vader vroeg verliest.
|Over zijn proefschrift uit 1894 dat nog steeds op internet te koop is, waarom hij 'de God van de Schenkweg' genoemd werd, en hoe hij omschoolt tot keel-, neus- en oorarts nadat hij tbc oploopt.
|Hoe Derk Willem puzzels, raadsels en ingewikkelde schaakstellingen oplost. En dan zijn broer Evert, die in de textiel gaat, en zijn rentenierende kunstzinnige neef Evert.
|}

{| style="color: black; background-color: #ffffcc;" width="100%"
|Zie gerelateerde pagina's in [[:Category:Ekker-Rijshouwer en kinderen|Categorie Ekker-Rijshouwer en kinderen]]
|}

[[File:Album Swertz_Ekker036 - Version 2-resized.jpg|thumb|550px|Huiselijk tafereel met in het midden Derk Willem Ekker. Links zijn vrouw Regina (Gien) Rijshouwer en rechts een onbekende die een aanval ensceneert met een Indonesische kris. Locatie: J. Pietersz. Coenstraat nr. 9, Den Haag (ca. 1902). Foto: privé-archief C. Feldhaus, Hoorn.]]

{| class="wikitable" style="float:right; style= "text-align: center"
|colspan="2"|'''Afstamming: hoe de families in elkaar oplossen naar boven toe'''
|-
|colspan="2"|[[Haan_de-Swertz|''De Haan-Swertz'']]
|-
|colspan="2"|[[Swertz-Ekker|''Swertz-Ekker'']]
|-
| colspan="2"|[[Ekker-Rijshouwer|''Ekker-Rijshouwer'']]
|-
|[[Ekker,_Familie|Ekker]]
|[[Rijshouwer,_Familie|Rijshouwer]]
|}

Deze pagina beschrijft Derk Willem Ekker (1863), zijn echtgenote Regina (Gien) Rijshouwer (1869), hun huwelijk en hun gezin.

==Derk Willem Ekker==

[[File:Derk Willem Ekker zwartwit v2.jpg|thumb|left|275px|Derk Willem Ekker op middelbare leeftijd. Foto: privé-archief C. Feldhaus, Hoorn.]]

[[File:gedenkboek Ekker 1933.jpg||thumb|275px|left|Derk Willem Ekker als hij eind 60 is. Hij wordt als een van de ''gewone leden'' met zijn jaren van deelname geportretteerd in het Gedenkboek ter ere van het veertigjarig bestaan van de Nederlandse Keel-, Neus- en Oorheelkundige Vereeniging (1933).]]

'''Derk Willem Ekker''', de vader van [[Swertz-Ekker|Elizabeth Frederika (Bob) Ekker]], is geboren in 1863 in Hengelo, zoon van [[Ekker,_Familie#Hendrik_Jan_Ekker_.281830.29|Hendrik Jan Ekker en Anna Wilhelmina (Mina) Stork]]. Hij huwt [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]] in 1892 in Utrecht. Zijn voorouders worden verder behandeld op de pagina's van de families [[Ekker,_Familie|Ekker]], [[Stork,_Familie|Stork]], en [[Craan,_Familie|Craan]]. Derk Willem overlijdt in 1939 in Den Haag op een leeftijd van 77 jaren.

===Arts in hart en nieren===

Derk Willem Ekker begint als huisarts, is later als geneesheer verbonden aan de polikliniek van het Westeinde ziekenhuis en specialiseert zich op late leeftijd tot keel-,neus- en oorarts. De loopbaan van dokter Derk Willem wordt kort beschreven in Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG); op 30 juni 1934 verschijnt het artikel ''VEERTIGJARIG Doctorsjubileum D. W. Ekker''. Hij is dan ca. 72 jaar oud en leeft teruggetrokken in Wassenaar:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Op 5 juli zal het 40 jaren geleden zijn, dat collega DERK WILLEM EKKER te Leiden den doctorstitel behaalde op proefschrift: Het tellen der Bloedlichaampjes en het bepalen van het Haemoglobuline-gehalte van het bloed aan het dekbed.
|}

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Op 16 juni 1892 had hij reeds het artsexamen gedaan- Hij is geboren te Hengelo op 13 Augustus 1862 en bezocht het gymnasium te Kampen. Voordat hij in de praktijk ging, verrijkte hij zijn kennis door een verblijf in 1892 gedurende eenige maanden te Weenen en in 1893 te Berlijn.
|}

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Daarna vestigde hij zich in den Haag als gewoon arts en eindigde in 1914 hiermee om zich te gaan bekwamen als specialist voor neus-, keel- en oorziekten. Dezen tak der geneeskunde oefende hij van 1906 tot 1928 in den Haag uit en trok zich daarna in Voorburg terug.
|}

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Hij was ondervoorzitter der afdeeling, penningmeester van de Koepokvereeniging, secretaris van het Volks-schoolbad en voorzitter van den Volksbond, afdeling 's Hage. In ons Tijdschrift vinden wij een paar artikelen van hem, o.a. in 1917: Vertoon van een lijder bij wien voor 3 ½ jaar het strottenhoofd in zijn geheel is verwijderd en in 1927 vertoonde hij 2 praeparaten, bij een lijkenopening verkregen.

: ''Wij wenschen onzen collega, die thans Wassenaar als rustoord heeft gekozen nog vele goede jaren! P. A. DE WILDE.''
|}

[[File:Ekker Anna 1859.JPG|thumb|275px|left|Anna Ekker (1859), de drie jaar oudere zus van Derk Willem Ekker, gehuwd met Hendrik Casper Stork (1857). Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.]]

Derk Willem Ekker is een arts in hart en nieren en zijn toewijding voor zijn patiënten is groot. Hij wordt 'de God van de Schenkweg' genoemd omdat hij armlastige patiënten in die buurt niet laat betalen.

Hij loopt halverwege zijn carrière tuberculose (tbc) op, waarschijnlijk via zijn praktijk. Dit zal zijn latere schoonzoon Jan Swertz ook overkomen die tbc oploopt door contact met een besmette patiënt, zie [[Swertz-Ekker#Jan_Swertz_naar_Dekkerswald|Jan Swertz naar Dekkerswald]]. Tuberculose, ook wel tering genoemd is volksziekte nummer één aan het begin van de 20e eeuw. Er bestaat geen remedie tegen en jaarlijks sterven er ongeveer 10.000 mensen aan.

[[file:1894 publicatie Derk Willem Ekker 4.png|thumb|175px|Derk Willems proefschrift ''Het tellen der bloedlichaampjes en het bepalen van het haemoglobuline-gehalte van het bloed aan het dekbed'' (1894) is nog te bestellen via Amazon]]

Derk Willem overwint de ziekte maar kan geen huisarts meer zijn. Hij specialiseert hij zich daarom op latere leeftijd in neus-, keel- en oorheelkunde. Hij houdt praktijk aan huis en is samen met zeven andere dokters aangewezen als deskundige voor keuringen

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''zoomede voor het onderzoek naar de gehoorscherpte van de aanvragers van een diploma als machinist op grond van gedanen dienst op Nederlandsche koopvaardijschepen al dan niet sleepbooten''.
|}

Kandidaten konden zich melden ''alle werkdagen des voor- middags van 10 tot 11 uur. Jan Pieterszoon Coenstraat no. 21, te 's-Gravenhage''.
Aldus het Algemeen Dagblad van 3 januari 1909.

===Zijn broer Evert Ekker===

[[File:Offerhaus Margaretha 1858.JPG|thumb|125px|Evert Ekker huwt Margo Offerhaus, de elf jaar jongere zus van Betsy Offerhaus, de moeder van [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]].]]

[[File:Ekker Evert 1857.JPG|thumb|275px|left|Evert Ekker, de vijf jaar oudere broer van Derk Willem. Foto: privé-archief Anton Ekker, Zwolle.]]

[[file:Evert_Cornelis_Ekker_(1858-1943)_door_Willem_Bastiaan_Tholen_(1860-1931).jpg|thumb|125px|Zelfportret van Derk Willems neef Evert Cornelis, werktuigkundig ingenieur en kunstschilder (ca. 1900)]]

[[File:anna ekker 1866 1960 - V3.jpeg|thumb|125px|Anna. J. B. Ekker (1866), zus van Evert Cornelis Ekker, die een groot deel van een erfenis misloopt.]]

Terwijl Derk Willem kiest voor een carrière in de medische wereld zoals zijn overgrootvader [[Ekker,_Familie#Albert_Hendrik_Ekker_.281759.29|Albert Hendrik Ekker]] en grootvader [[Ekker,_Familie#Evert_Ekker_.281793.29|Evert Ekker]], treedt zijn 5 jaar oudere broer Evert Ekker in de voetsporen van zijn vader [[Ekker,_Familie#Hendrik_Jan_Ekker_.281830.29|Hendrik Jan Ekker]]; hij wordt directeur van de [[Ekker,_Familie#De_Koninklijke_Weefgoederenfabriek|Koninklijke Weefgoederenfabriek C. T. Stork & Co]] en volgt daarmee de traditionele familieband met de Storken.

Deze Evert Ekker trouwt met Margo Offerhaus, de tante van zijn broers' vrouw Regina (Gien) Offerhaus. Margo Offerhaus is de elf jaar jongere zus van Betsy Offerhaus, de moeder van [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]]. Hendrik Jan, een zoon van Evert, trouwt zoals zovele Ekkers ook met een Stork; Anna Josina Stork. Ze zijn tweedegraads neef en nicht.

De vele kronkelige familielijntjes tussen de Ekkers en de Storken zijn goed te zien in paragraaf [[Ekker,_Familie#De_band_tussen_de_Ekkers_en_de_Storken|De band tussen de Ekkers en de Storken]]. Evert ontvangt een lintje na zijn pensionering en wordt Officier in de orde van Oranje-Nassau.

===Zijn neef Evert Cornelis Ekker===

Derk Willems neef [http://nl.wikipedia.org/wiki/Evert_Ekker Evert Cornelis Ekker] is de zoon van Albert Hendrik Arnoldus Ekker (1823 ), op zijn beurt zoon van de gezamenlijke grootvader [[Ekker,_Familie#Evert_Ekker_.281793.29|Evert Ekker]] (1793). Hij is geboren in Kampen en werktuigkundig ingenieur van beroep.

Zijn grootste liefhebberij blijkt echter de schilderkunst. Door een erfenis is hij financieel onafhankelijk en dat biedt hem de mogelijkheid zich volledig op het schilderen te concentreren. Hij en zijn vrouw Lucie hebben elk een eigen atelier en ontvangen veel kunstvrienden, waaronder [http://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Toorop Jan Toorop], [http://nl.wikipedia.org/wiki/Albert_Plasschaert Albert Plasschaert] en Théophile de Bock. Joop van Zoelen heeft de achtergrond van Evert Cornelis' erfenis nagespeurd in zijn uitgave [http://epaper.bdu.nl/hoogenlaag/epaperarchive/2007/07-04/epaper/4076140.htm t Zonneheem Honderd jaar huis en bewoners]:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Bij zijn overlijden in 1891 liet notaris Martin Hendrik Schröder uit Velp zijn gehele vermogen na aan zijn 33-jarige neef Evert Cornelis Ekker.
|}

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Volgens verhalen in de familie was de erfenis aanvankelijk bestemd voor Anna, één van de drie zussen van Evert en de oogappel van oom Martin. Maar toen Anna met de, in de ogen van haar oom, verkeerde vriend naar het toenmalige Nederlands-Indië vertrok, verspeelde zij daarmee haar erfenis.''
|}

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Overigens was broerlief wel zo goed om de helft van het verkregene aan zijn drie zussen te schenken, zodat Anna toch nog een zesde deel kreeg van wat haar oorspronkelijk was toebedacht. Later heeft Anna nog een openhartig boek (“Afgoden”) geschreven over haar leven in Indië en de relatie met oom Martin.''
|}

==Regina Rijshouwer==

[[File:regina rijshouwer en kind v3.jpg|thumb|365px|left|Regina Rijshouwer met dochter Elizabeth (Bob) in Hengelo (ca. 1900). Foto: privé-archief C. Feldhaus, Hoorn.]]

'''Regina (Gien) Rijshouwer''', de echtgenote van [[Ekker-Rijshouwer#Derk_Willem_Ekker|Derk Willem Ekker]] en moeder van [[Swertz-Ekker|Elizabeth Frederika (Bob) Ekker]], is geboren op 4 januari 1869 in Leiden, dochter van [[Rijshouwer,_Familie#Jakob_Peter_Rijshouwer_.281839.29|Jacobus Petrus (Jakob Peter) Rijshouwer]] en Elisabeth Frederika (Betsy) Offerhaus.

Bij zijn trouwen is de 27-jarige Jakob Peter Rijshouwer nog 2e Luitenant der Artillerie. Bij de geboorte van zijn dochter Regina, 3 jaar later is hij 1e Luitenant Vesting Artillerie.

Haar vader overlijdt jong op 42-jarige leeftijd en wordt in zijn rouwadvertentie genoemd als gepensioneerd Kapitein der Artillerie. Hij wordt vaak overgeplaatst: Naast Leiden (geboorte Gien) worden haar broers geboren in Vlissingen, Zutphen en Nijmegen.

Gien overleeft haar man met 15 jaar. Ze overlijdt op 13 juni 1954 op een leeftijd van 85 jaren.

==Huwelijk en Haagse Tijd==

[[File:1903 Bob Ekker met Moeder.jpg|thumb|365px|Regina (Gien) Rijshouwer met dochter Elizabeth (Bob) op schoot (1901/1902). Foto: privé-archief C. Feldhaus, Hoorn.]]

[[File:ekker rijshouwer familie v6.jpg|thumb|365px|Regina (Gien) Rijshouwer met op schoot haar dochter Elizabeth (Bob) Ekker en rechts zoontjes Coos (boven) en Henk (1901/1902). Foto: privé-archief C. Feldhaus, Hoorn.]]

Na het artsexamen en maandenlang verblijf in Wenen en Berlijn huwt Derk Willem met Gien in Utrecht (1892). Ze wonen kort in Leiden. Ze staan daar op 10 maart, respectievelijk 8 maart 1893 ingeschreven op het adres Breestraat 155 in het centrum. Dat was toen het hotel le Soleil d'Or. Drie maanden later (juni 1893) wonen ze alweer in Den Haag waar ze hun eerste kind ter wereld brengen; Coos. Derk Willem Ekker en Regina (Gien) Rijshouwer krijgen vier kinderen:

{| class="wikitable"
|
#[[Ekker-van_Lidth_de_Jeude|''Jacobus Petrus (Coos) Ekker'']] (1893, Den Haag - 1947, Den Haag), huwt E. E. P. van Lidth de Jeude (Emmy van Swoll). Na een scheiding is zijn partner Maria Anna Johanna Daniëlle (Ans) Snoek.
#[[Hoogendijk-Ekker#Wil_Ekker|''Anna Wilhelmina (Wil) Ekker'']] (1895, Den Haag - 1978, Bergen/Noord-Holland), huwt Dirk Albert Hoogendijk
#[[Ekker-van Schaick|''Hendrik Jan (Henk) Ekker'']] (1899, Den Haag - onbekend), huwt Dora (Dokie) van Schaick. Na een scheiding is zijn partner Bep van Rossum.
#[[Swertz-Ekker#Jeugd_van_Bob_Ekker|'''''Elizabeth Frederika (Bob) Ekker''''']] (1901, Den Haag -1944, Nijmegen), huwt Joannes Maria Antonius (Jan) Swertz
|}

In Den Haag wonen ze lang aan de Jan Pietersz. Coenstraat. De wijk is relatief nieuw en modern voor die tijd; in 1891 worden rioleringsbuizen gelegd en trottoirs aangelegd. De Coenstraat is relatief breder en statelijker omdat het uitkomt op het Bezuidenhoutseweg.

Er zijn foto's in familiaire setting, zowel in huis als in de tuin, op twee adressen; nr. 9 en nr. 16. Coenstraat 16 is ook het praktijkadres van dokter Ekker; ze vertoeven blijkbaar in beide panden tegelijkertijd. Om het nog verwarrender te maken; rond 1909 is de praktijk gehuisvest op een ander adres, Coenstraat nr. 21.

[[File:ekker huiskamer coenstraat 9.jpg|thumb|365px|left|Huiskamer in de J. Pietersz. Coenstraat nr. 9, Den Haag (ca. 1902). De foto van [[Ekker,_Familie#Hendrik_Jan_Ekker_.281830.29|Hendrik Jan Ekker]], vader van Derk Willem Ekker, prijkt boven de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Bl%C3%BCthner Blüthnerpiano] met speelgoedsoldaatjes en familiekiekjes.Het portret rechts is vermoedelijk van [[Rijshouwer,_Familie#Jakob_Peter_Rijshouwer_.281839.29|Jacobus Petrus (Jakob Peter) Rijshouwer]], de vader van Regina (Gien) Rijshouwer. Foto: privé-archief C. Feldhaus, Hoorn.]]

De Coenstraat is een straat die gehavend uit [[Bezuidenhout#Het_vergissingsbombardement|het vergissingsbombardement op het Bezuidenhout]] op 3 maart 1945 komt, net als het huis van Jan Swertz aan de [[Geboortehuis_Gien_Swertz|Daendelsstraat 44]]. Hoewel minder beschadigd is het ook gesloopt in de 70'ter jaren om ruimte te maken voor nieuwbouw, zoals het vernieuwde Centraal Station en het winkel- en kantoorcomplex Babylon.

{| style="color: black; background-color: #ffffcc;"
|Zie gerelateerde pagina's in [[:Category: Bezuidenhout|Categorie Bezuidenhout]]
|}

== Op latere leeftijd ==

[[File:Ekker Rijshouwer Huis Voorburg.jpg|thumb|365px|Het huis van Derk Willem Ekker en Regina Rijshouwer in Voorburg (Parkweg 196). Op de eerste verdieping in het raam Derk Willem Ekker (rechts) en Regina Rijshouwer (links). Op de begane grond jan Swertz met vermoedelijk dochter Liesbeth in zijn armen. Als dat klopt is de foto rond of na 1932 genomen.]]

In 1929 verhuizen Derk Willem Ekker en Regina Rijshouwer naar Voorburg, Parkweg 196. Het is een nieuwe wijk met ruime huizen, twee onder een kap, bereikbaar per tram. Derk Willem houdt nog praktijk aan huis als neus-, keel- en oorarts in deze periode, getuige de verwijzingen in telefoonboeken. In de Voorburgse periode begint hij als 66-jarige en werkt door tot zijn 70e. Hij ontvangt wel minder; ''van 11 tot 12'' en ''van 13 tot 15''. Op de gevel van zijn huis prijkt een plakkaat met zijn naam en beroep.

Alweer 4 jaar later (1933) gaan ze wonen in het [http://rijksmonumenten.nl/monument/524546/wavo-park++bejaardenwoningen/wassenaar/ WAVO-park], nr. 5 in Wassenaar. Vermoedelijk is Derk Willem Ekker nu echt te oud en wellicht ook te ziek om door te werken als gevolg van eerder opgelopen TB (tuberculose)

Het WAVO-park is een van de eerste 'bejaardencomplexen' van de 20e eeuw, ontworpen door de Haagse architect S. de Clerq in opdracht van scheepvaartmagnaat Van Ommeren-de Voogt. Het complex draagt de initialen van Wilhelmina Alida van Ommeren, echtgenote van van Ommeren. Het is gereed gekomen in 1927 en eerst bedoeld als kosteloze huisvesting voor armlastig geworden dames van goede komaf. Het is nu een rijksmonument.

[[File:LR_VanOmmerenpark_1773.jpg.jpg||thumb|365px|Het [http://rijksmonumenten.nl/monument/524546/wavo-park++bejaardenwoningen/wassenaar/ WAVO-park] in Wassenaar waar [[Ekker-Rijshouwer#Derk_Willem_Ekker|Derk Willem Ekker]] en [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]] hun oude dag doorbrengen.]]

Derk Willem puzzelt graag en houdt van ingewikkelde raadsels, wiskunde-opgaven en schaakstellingen.

[[File:Groene Amsterdammer 1899 schaak DW Ekker close up.jpeg|thumb|left|200px|Derk Willem Ekker heeft weer eens een schaakprobleem opgelost; deze keer die van 10 december 1899. Uit De Groene Amsterdammer.]]

Liek Hoogendijk, dochter van [[Hoogendijk-Ekker#Wil_Ekker|Anna Wilhelmina (Wil) Ekker]] herinnert zich dat Derk Willem Ekker eindeloos kon turen op een puzzel terwijl hij voortdurend aan zijn (grote) neus trok, totdat hij een stukje in één keer goed legt.

Ook als jongere man is hij verknocht aan schaken. Hij komt geregeld voor in het dagblad de ''Groene Amsterdammer'' rond 1899/1900 als hij weer eens als een van de weinigen een schaakstelling goed weet op te lossen.

Derk Willem Ekker overlijdt in 1939 in Den Haag op een leeftijd van 77 jaren. Vijf jaar later (1944) is het adres van Regina Rijshouwer ''Huize Irene'' aan de Soendastraat 11, weer in het centrum van Den Haag. Het is onbekend of dit een vrijwillige verhuizing betreft of gedwongen vanwege het oorlogsgevaar en de ruimte die de Duitsers opeisen.

==Fotogalerij==

<gallery>

Image:IMG_8303 2.JPG|onbekende achterneef met kenmerkende Ekker-trekken, wellicht Ericus Cockstaert Gallorum van Hansaplast tot Frummeldasch (2014)

Image:Evert_Cornelis_Ekker.jpg|Derk Willems neef Evert Cornelis, ongedateerde foto (wrs. 1885))

Image:Hotel-Le-Soleil-dOr-Breestraat-155.jpg|het hotel Le Soleil d'Or in Leiden, waar Derk Willem met Gien kort woonden na hun huwelijk (foto ca. 1900)

Image:1922 regina Rijshouwer.jpg|[[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]], 53 jaar oud (1922)

Image:coenstraat 2 10 den haag 1925.jpg|Jan Pietersz. Coenstraat 2-10 in 1925, kantoren van de Oost-Java Stoomtram-Maatschappijen. Derk Willem Ekker had zijn praktijk verder naar rechts op nr. 16. Hij en zijn gezin woonden tegenover op nr. 9.

Image:Album Swertz_Ekker896 - Version 3.jpg|Derk Willem Ekker en [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]] in de polikliniek van het Westeinde ziekenhuis. Zij waren toen respectievelijk 65 en 58 jaar oud (1927)

Image:Screen Shot 2014-02-09 at 16.05.57.jpg|Publicatie over Evert Ekker, de 5 jaar oudere broer van [[Ekker-Rijshouwer#Derk_Willem_Ekker|Derk Willem Ekker]]. Bron: [http://www.iisg.nl/ondernemers/overhetproject.php Biografieën van Nederlandse ondernemers] (ca. 1930)

Image:1934 artikel D W Ekker .jpg|Publicatie over [[Ekker-Rijshouwer#Derk_Willem_Ekker|Derk Willem Ekker]] in Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (1934)

Image:Evert_Cornelis_Ekker_circa_1935.jpg|Frans landschap, werk van [[Ekker-Rijshouwer#Derk_Willem_Ekker|Derk Willem Ekkers]] neef Evert Cornelis (circa 1935)

Image:1954 regina rijshouwer.jpg|rouwadvertentie [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]] (1954)

image:Bob Ekker_fan_chart.jpg|Waaiergrafiek met drie generaties voorouders van [[Ekker-Rijshouwer#Derk_Willem_Ekker|Derk Willem Ekker]] en [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]], de ouders van Elizabeth Frederika (Bob) Ekker

Image:1869 regina rijshouwer geboorte.jpg|Annonce van de geboorte van de nog naamloze [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]]. Haar vader Jakob Peter Rijshouwer wordt vermeld als 1e Luit. Art; Luitenant van de Artillerie (1869)

Image:neefjes Ekker Swertz Hoogendijk 2.jpg|De 10 kleinkinderen van Derk Willem Ekker en [[Ekker-Rijshouwer#Regina_Rijshouwer|Regina (Gien) Rijshouwer]] rond 1995, met onder hun jeugdfoto's.

</gallery>

[[Category:Inhoud]]
[[Category:Gezin]]
[[Category:Ekker-Rijshouwer en kinderen]]
[[Categorie: Bezuidenhout]]

2024-09-13T07:55:32Z

Thomas: /* Jan van Tannerie de Oude */

Deze pagina beschrijft de voorouders van '''Catherine van Tannerijen''', echtgenote van [[Haan_de,_Familie#Joannes_.28Jan.29_de_Haen_.28ca._1550.29|Joannes (Jan) de Haen (ca. 1550)]]. De naam Tannerijen komt in veel spellingsvarianten voor; Tanerie, Tanerien, Tanary, Tanneryen, Tannerie, Tennerye, en Tallereye.

== Jan van Tannerie de Oude ==

'''Jan van Tannerie de Oude''' is een nazaat van de beroemde rechtsgeleerde Willem van der Tanneryen, in 1456 deken van Antwerpen. Hij was gehuwd met '''Claire van Lyere''', met wie hij twee kinderen had:
# Jean de la Tannerie de Jonge , getrouwd met ???
# Théodorica (Dierixken) de la Tannerie, gehuwd met Antoine van Roye / Anthonis van Roye
Jan van Tannerie overlijdt in Bornem, het huidige Bornhem.

== Jan van Tannerie de Jonge (ca. 1524) ==

'''Jan van Tannerie de Jonge''', geboren ca. 1524, is een tijdlang Meier van de Voogdij van Hingene. Kinderen:
# Catlijne Van Tallerye, gehuwd met Jan de Haen (1550)

[[Category:Inhoud]]
[[Category:Familie]]
[[Category:To Check]]

Haan de, Familie

2024-09-13T07:47:12Z

Thomas: /* Joannes (Jan) de Haen (ca. 1550) */

[[file:Portret_jebke_wildenberg langwerpig v3.jpg|thumb|475px|[[Haan_de,_Familie#Caspar_.28Jebke.29_.28Cas_IV.29_de_Haan_.281821.29|Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan]], geboren in 1821, ook wel ''Cas IV'' genoemd; de vierde opeenvolgende eerstgeboren zoon met die naam. Na hem zullen nog zes generaties ''Cas de Haan'' volgen. Deze pagina beschrijft alleen de vroegste generaties de Haan tot en met deze Jebke. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

{| class="wikitable" style="float:right; style= "text-align: center"
|colspan="2"|'''Afstamming: hoe de families in elkaar oplossen naar boven toe'''
|-
|colspan="2"|[[Haan_de-Swertz|''De Haan-Swertz'']]
|-
|colspan="2"|[[Haan_de-Waterreus|''De Haan-Waterreus'']]
|-
|colspan="2"|[[Haan_de-Peeters|''De Haan-Peeters'']]
|-
|[[Haan_de,_Familie|de Haan]]
|[[Peeters,_Familie|Peeters]]
|}

Deze pagina beschrijft de voorouders van [[Haan_de-Swertz#Max_de_Haan|'''Marcus Jacobus Caspar Maria (Max) de Haan''']] (1920) tot en met zijn overgrootvader [[Haan_de,_Familie#Caspar_.28Jebke.29_.28Cas_IV.29_de_Haan_.281821.29|Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan]] (1821).

De achternaam komt in vroege archieven voor als ''de Haen, de Haene, d'Haene, d'Haen'' en ''de Hane''. Pas vanaf het midden van de 18e eeuw, rond de geboorte van [[Haan_de,_Familie#Gasparis_.28Caspar_III.29_de_Haan_.281776.29|Gasparis (Caspar III) de Haan]] (1776), wordt de achternaam ''de Haan'' consequent gebruikt.

Deze pagina is grotendeels gebaseerd op het speurwerk naar de voorvaders van de Hanen, verricht door en [[Haan_de,_Jos_(1924)|Jos de Haan (1924 - 2017)]], vijfde kind van [[Haan_de-Waterreus#Caspar_VI_de_Haan_.281889.29|Cas VI de Haan]] (1889).

== Joannes (Jan) de Haen (ca. 1550) ==

[[File:bornhem kaart uitsnede v2.jpg|thumb|475px|Kaart van Vlaanderen van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Frederik_de_Wit Frederik de Wit] uit 1680. Bornhem Baron is uitgesneden. Stroomopwaarts ligt Dendermonde, stroomafwaarts Antwerpen.]]

[[File:bornhem kaart 1664.jpeg|thumb|475px|Landkaart van Bornhem uit 1664. De kaart is een halve slag gedraaid; de Schelde stroomde destijds aan de noordzijde van het stadje. Onderschrift: ''Castellaniae Siue Baronat. Bornhemii Accurata delineatio'' (Scheepvaartmuseum Amsterdam).]]

'''Joannes (Jan) de Haen''' is geboren rond 1550 in Bornhem, tegenwoordig [https://nl.wikipedia.org/wiki/Bornem Bornem] in België. Bornem ligt aan de Oude Schelde, een arm van de Schelde, ten zuidwesten van Antwerpen (ca. 20 km) in de streek die [https://nl.wikipedia.org/wiki/Klein-Brabant_(Belgi%C3%AB) Klein Brabant] genoemd wordt. Het enige dat bekend is over hem is dat hij vòòr 1631 is overleden en dat zijn vrouw '''Catherine van Tannerijen''' hem overleeft.
Haar roots worden op de pagina over de [[Tannerijen van, Familie|Familie van Tannerijen]] beschreven.

Jan de Haen is lang het sluitstuk geweest van het genealogisch onderzoek van Mr. A.L.G.M. van Agt en [[Haan_de,_Jos_(1924)|Jos de Haan (1924 - 2017)]] uit 1976 waarop de huidige stamboom is gebaseerd . Over zijn geboorte, huwelijk en overlijden was het slechts gissen. In 2024 speurt Jos' zoon en nazaat Hugo de Haan verder en stuit op nieuwe informatie.

Een notariële akte van 14 juni 1631 (Kasteelarchief Bornem) beschrijft de overdracht van grond uit de erfenis van wijlen juffrouw Catherine van Tannerijen. De comparerende wettelijke erfgenamen zijn:
# Jan de Haene.
# Marie de Haen en haar man Godevaert van Conincxloo.
# Elisabeth de Haen en haar echtgenoot Joos Gordebeke.
Jan de Haene treedt mede op als vertegenwoordiger van de drie 'achtergelaten wezen', dochters van zijn overleden andere zus Anna de Haen. Ze heten Cecilia en Elisabeth van den Broeke, en Tanneken van de Vijver, dochter van Pieter van de Vijver. Anna de Haen is blijkbaar tweemaal getrouwd geweest.

De voor de hand liggende conclusie is dat Catherine van Tannerijen getrouwd was met Jan de Haen; al zijn kinderen zijn immers wettige erfgenamen van Catherine. Dit wordt bevestigd door een andere akte (8 oktober 1631) die als titel draagt: ''Akte van overdracht van grond in de Mieghembemden in Bornem door de erfgenamen van Catherine van Tannerijen (De Haen) aan Elisabeth Boet, echtgenote van Peter Delafaille''. Ook wordt Catharina vermeld (met achternaam De Haen, Tennerye of Tenneyere) als getuige en meter bij drie doopplechtigheden binnen de familie.

De akte beschrijft verder het volledig en wettelijk afstand doen van het recht van de erfgenemane op ''vijff daghwanden'' land of weidegrond uit Catherine’s erfenis ten gunste van ene vrouwe Elisabeth Boot, getrouwd met Peeter de la Faille, ridder en heer van Tiernais, commissaris-ordinaris van de legerinspectie van de troepen van Zijne Majesteit. De ''vijff daghwanden'' land of weidegrond (ca. 6 voetbalvelden) zijn gelegen in de Mighemse beemden, grenzend in het noorden en westen aan de heer de la Faille, in het zuiden aan de erfgenamen van Peeter de Jonge, en in het oosten aan Gillis Boeykens. De comparanten beloven de eigendommen te vrijwaren en te beschermen tegen alle toekomstige aanspraken en lasten.

De nieuwe eigenaars van de stukken grond, Catharina Boot en echtgenoot Peter della Faille, komen uit een familie van welgestelde Antwerpse kooplui. Gronden opkopen op het platteland was voor deze families een vorm van investeren. Er is duidelijk een band met Jan de Haen en Catherine van Tannerijen, maar of deze ook familiaal is, blijft vooralsnog giswerk.

We weten nu ook dat Jan de Haene vòòr 1631 overleden is. Verder teruggaan is een lastige klus omdat Jan de Haen (1550) in Bornem geboren noch overleden is. Dit ondanks zijn verschijnen in parochieregisters als peter in 1613 en 1615 bij de doop van zijn kleinkinderen. Is hij ergens anders gestorven of misschien vermist? Verdrinken en elders aanspoelen begraven worden kwam wel vaker voor langs de rivieren.

Geboortejaartallen van zijn kinderen ontbreken en er zijn mogelijk meer zonen dan Joannes. Hij zal daarvan wel de oudste geweest zijn; het was gebruikelijk om de eerstgeboren zoon naar de vader of grootvader te noemen.

{| class="wikitable"
|
# [[Haan_de,_Familie#Joannes_.28Jan.29_de_Haen_.28ca._1586.29|'''''Joannes (Jan) de Haen''''']] (ca. 1586 - 1668), huwt Catharina Cauwenberg.
# ''Anna de Haen'', huwt in 1624 Petrus van de Vijvere te Bornem.
# ''Maria de Haen'', huwt in 1625 Godefridus van Conninxloo te Bornem. Getuigen zijn Joannes de Haen en Petrus van de Vijvere.
# ''Catharina de Haen'', mogelijk ''Elisabeth de Haen'', gehuwd met Joos Gordebeke.
|}

== Joannes (Jan) de Haen (ca. 1586) ==

[[File:Kasteel Bornem 1641 v2.jpg|thumb|left|450px|Joannes de Haen (geboren ca. 1585/1586) wordt in 1619 benoemd tot onderbaljuw van Bornhem. Zijn baas, Pedro Coloma, resideert in het kasteel van Bornem, hier afgebeeld rond de tijd dat Joannes er werkte (Flandria Illustrata, 1641).]]

[[File:Kasteel_Marnix_de_Sainte-Aldegonde.JPG|left|thumb|450px|left|Het kasteel van Bornem bestaat nog, maar is in neogotische stijl herbouwd. Bron: [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kasteel_Marnix_de_Sainte-Aldegonde Wikimedia Commons].]]

'''Joannes (Jan) de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Joannes_.28Jan.29_de_Haen_.28ca._1550.29|Joannes (Jan) de Haen]], is geboren rond 1586 in Bornem, bij Antwerpen in België. In 1611 huwt hij de drie jaar jongere '''Catharina Cauwenberg''', ook van Cauenberghe genoemd. Zij is geboren in 1589 in Bornhem.

Ze vormen een kroostrijk gezin. Van de 12 kinderen overlijden er 4 op vroege leeftijd, onder anderen het eerste kind ''Joannes'', naar zijn vader genoemd, ''Catharina'' (1616) die maar 2 weken oud wordt, en ''Franciscus'' (1617) die 3 jaar oud wordt. Twee kinderen na hen krijgen dezelfde namen. De kinderen die wel overleven:

{| class="wikitable"
|
# ''Anna de Haen'' (1615), huwt 1652 Philippus Verschuren.
# ''Margaretha de Haen'' (1620), huwt Ivo Geraerts.
# ''Maria de Haen'' (1622).
# [[Haan_de,_Familie#Gaspar_de_Haen_.281624.29|'''''Gaspar de Haen''''']] (1624- 1677), huwt Catharina Adriaenssens in 1648, Antwerpen.
# ''Judoca de Haen'' (1626).
# ''Eduardus de Haen'' (1629 -1650).
# ''Petrus de Haen'' (1631- 1719), onderbaljuw en dijkgraaf van Bornhem zoals zijn vader. In 1708 huwt hij Elisabeth Van Laere.
# ''Catharina de Haen'' (1634), huwt Joannes Philippus Luycx.
# ''Franciscus de Haen'' (1636).
|}

Joannes (Jan) de Haen overlijdt in Bornhem in 1668 op een leeftijd van 82 jaar. Zijn vrouw Catharina overlijdt in 1671 in Bornhem, ook 82 jaar oud. Het is opvallend dat Joannes en zijn vrouw Catharina zo'n hoge leeftijd bereiken; de levensverwachting voor mensen die de volwassenheid bereikten lag een stuk onder de 60 jaar.

==== Onderbaljuw en Dijkgraaf ====

Joannes wordt als ca. 33-jarige in 1619 door Pedro Coloma benoemd tot onderbaljuw van Bornhem.

Een [https://nl.wikipedia.org/wiki/Baljuw baljuw] is de rechtstreekse vertegenwoordiger van een vorst, vaak belast met de rechtspraak en belastingen. Deze vorst, ''Don Pedro Coloma, Señor de Bobadilla'', is een Spaanse edelman geboren in 1556 in Nájera/Rioja. Hij is tijdens de Spaanse bezetting met de Hertog van Parma naar de Nederlanden gekomen. Parma's eigenlijk naam is [https://nl.wikipedia.org/wiki/Alexander_Farnese Alexander Farnese].

[[File:Pedro Coloma2.jpg|275px|thumb|Een in 1998 onthuld beeld van Don Pedro Coloma in Bornem van beeldhouwer Henri Lannoye. De Spaanse edelman is uitgebeeld in [https://nl.wikipedia.org/wiki/Kubisme kubistische] stijl. Foto/afbeelding: [http://www.standbeelden.be/standbeeld/581 Standbeelden.be].]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
Coloma verkrijgt in 1587 tijdens de Geuzenoorlogen het leeggeplunderde en vervallen [https://nl.wikipedia.org/wiki/Kasteel_Marnix_de_Sainte-Aldegonde Kasteel Marnix de Sainte-Aldegonde] en het land Bornem. Hij herbouwt het kasteel en resideert er tot zijn dood in 1621. Pedro Coloma gaat de geschiedenis in als
: ''baron van de casselerij en de landen van Bornhem, burggraaf van Dourlans, heer van Bouadilla, Bretel, Terna, Alesnes, Seroulx en Moriensart''.
Hij is begraven in de St. Leodegariuskerk in Bornem. Zijn praalgraf bevindt zich in een zijnis van de crypte.

Het kasteel van Bornem, zoals het tegenwoordig bekend staat, is een massief aandoend kasteel dat dubbel omgracht is en in neogotische stijl herbouwd.

Het beschikt over een rijke verzameling kunstschatten met schilderijen-portretten van o.a. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Karel_V keizer Karel V] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Filips_II_van_Spanje koning Filips II van Spanje], gravures van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pieter_Bruegel_de_Oude Pieter Breughel de Oude], meubelen, kantwerk en Chinees porselein. Het kasteel wordt in 2015 nog bewoond door een nazaat van vroege bezitters; Graaf John de Marnix de Sainte Aldegonde.
|}

[[File:Bornem_kerk_graf_Coloma.JPG|225px|thumb|left|Het graf van Don Pedro Coloma in de St. Leodegariuskerk in Bornem.]]

[[File:kleding zestiende eeuw.jpg|thumb|275px|Jan de Haen was mogelijk zo uitgedost als onderbaljuw en dijkgraaf. Voorbeeld van kleding van gegoede burgerij begin zeventiende eeuw.]]

De baron Coloma benoemt op 14 januari 1619 ''Jan de Hane'' tot onderbaljuw van Bornhem na overweging van de goede indruk die hij heeft van zijn rechtschapenheid, trouw en bekwaamheden, aldus het charter dat daarvan bewaard is gebleven in de Franse taal.

Joannes de Haen werkt jarenlang samen met zijn zwager Petrus de Vijvere, Griffier en later hoogbaljuw. Het archief van het kasteel van Bornhem bevat een eigenhandig door Joannes de Haen getekende eedsaflegging bij zijn ambtsaanvaarding.

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: Origineel:
: ''Je soubsigné, Jan de Haene, jure sur le signe de la croix, de deservir l'office de soubs Balliu de Bornhem, avecque toutte fidelité procurant en tout faire le service du seigneur selon que au dict office appartient et tenant touiours la bonne correspondence nécessaire avecque le haud Bally. Ainsi dieu me aysde et tout ces saincts.
|
: Vertaling:
: ''Ik, ondergetekende, Jan de Haene, zweer op het kruisbeeld, het ambt van onderbaljuw van Bornhem te zullen bekleden met alle getrouwheid, er voor zorgend in alles mijn Heer te dienen zoals dat in dit ambt behoort en hierbij altijd het noodzakelijk overleg te plegen met de hoogbaljuw. Zo helpe mij God en al zijn heiligen.
|}

In 1633 wordt Joannes de Haen door baron Pedro (Peeter) Coloma benoemd tot kapitein van de Baronie en de heerlijkheid Bornhem. Onder de aanstelling staat een eigenhandig geschreven verklaring van Jan:

[[File:proces coloma peeter de haen.jpg|thumb|225px|left|Archiefstuk over een proces tussen Peeter de Haen en Charles Joseph Coloma over een geschil over de pacht van polders en schorlanden in het Spierenbroek.]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''lck onderscreven kenne ontfangen te hebben de origineele deser ende dienvolgende gedaen den behoorlijcken eedt. Des t'oirconden dese onderteekent Jan de Haen.
|}

Joannes de Haen noemt zich ook ''Jan de Haen, dijckgrave alhier'', een functie die hij vanaf 1619 uitoefent, en in totaal 14 jaar lang blijft bekleden.

ln 1648 blijken er moeilijkheden gerezen te zijn bij het leenhof van Bornhem. In een charter van 1 april van dat jaar lezen we, dat de heer van Bornhem ''Jan de Haen, dijkgrave ende dienende leenman in onsen hove alhier'' geauthoriseerd en aangesteld heeft...

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''(...) omme bij provisie ende gedurende de proceduren, geintendeert bij den procureur generael van Vlaenderen ten laste van Pauwel Adriaenssens, onsen stadhouder, op pretext dat hij saude sijn geboren in Brabant, te bannen de vierschare van denselven hove, ontfangen eeden van feauteyschap ende doen de manissen ter erfenissen ende belastingen die occureren sullen, hem daertoe gevende volle macht ende authoriteyt voor soo lanck het ons believen sal. Gebieden daerom ende bevelen aen onse leenmannen ende alle andere die het aengaen mach, hun daernaer te reguleren.
|}

Jan was toen 62 jaar en werd kennelijk zeer gewaardeerd door de baron en heer van Bornhem, die hem zulk een vertrouwenspositie gaf.

Zijn zoon Petrus de Haen (1631) volgt hem op als onderbaljuw en dijkgraaf van Bornhem. De facebookpagina van [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=884181365003345&id=723382711083212 Het Archief en Erfgoed Bornem] publiceert een document van eind 17e eeuw over een proces tussen Charles Joseph Coloma, achterkleinzoon van Don Pedro Coloma, Señor de Bobadilla, en Peeter de Haen in verband met een geschil over de pacht van polders en schorlanden in het Spierenbroek.

== Gaspar de Haen (1624) ==

[[File:Antwerpen,_Sint-Jacobskerk v2.jpg|thumb|375px|De ''Sint-Jacob'', de kerk waar Gaspar de Haen huwt in 1648 met ''joffer'' Catharina Adriaenssens is nog steeds de Antwerpse startplaats voor pelgrims op weg naar Santiago de Compostela. De laatgotische kerk bezit een grootse kunstcollectie met namen als Jordaens, Rubens, Van Balen en de grafkapel van Peter Paul Rubens. Bron: Wikipedia.]]

'''Gaspar de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Joannes_.28Jan.29_de_Haen_.28ca._1586.29|Joannes (Jan) de Haen]], is geboren in 1624 in Bornhem.

Gaspar de Haen huwt in 1648 op 24-jarige leeftijd met ''joffer'' '''Catharina Adriaenssens''' in Antwerpen. Vermoedelijk is zij een dochter van Pauwel Adriaenssens, in die tijd stadhouder van Antwerpen. De huwelijksplechtigheid vindt plaats op 24 mei 1648 in de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Jacobskerk_(Antwerpen) St.-Jacobuskerk] te Antwerpen.

Gaspar en Catharina moeten zich rond of voor hun huwelijk gevestigd hebben in Antwerpen; hun kinderen zijn daar geboren. Ze hebben een vruchtbaar huwelijk. Van hun elf kinderen wordt de oudste zoon wederom Joannes genoemd naar zijn grootvader.

Vaststaat dat alle kinderen in Antwerpen geboren zijn. Acht daarvan worden gedoopt in de zuidparochie van de Onze-Lieve-Vrouw-kerk, beter bekend als de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Onze-Lieve-Vrouwekathedraal_(Antwerpen) Onze-Lieve-Vrouwekathedraal]. De jongste drie worden in de kerk van Sint Joris gedoopt. Een aantal daarvan overlijdt vroeg, in ieder geval ''Vincentius'' (voor zijn 25e) ''Maria'' (ca. 17 jaar) en ''Clara'' (voor haar 15e jaar).

[[File:onze-lieve-vrouwekerk.jpg|thumb|left|400px|De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Onze-Lieve-Vrouwekathedraal_(Antwerpen) Onze-Lieve-Vrouwekathedraal] en omgeving in Antwerpen. Acht van de 11 kinderen van Gaspar de Haen worden in de zuidparochie gedoopt. Kaart van Virgilius Bononiensis uit 1565 Antwerpen, Museum Plantin-Moretus.]]

De kinderen die hun jeugd wel overleven:

{| class="wikitable"
|
# [[Haan_de,_Familie#Joannes_de_Haen_.281649.29|'''''Joannes de Haen''''']] (1649 - 1710), huwt Ida van Rijsinge.
# ''Franciscus de Haen'' (1650), ''coopman binnen de stadt Antwerpen'', mogelijk gehuwd met Philippina Fraes.
# ''Vincentius de Haen'' (1653), mogelijk vroeg gestorven vóór 1678.
# ''Gaspar de Haen'' (1654 - 1711), ongehuwd.
# ''Balthasar de Haen'' (1656). Vertrokken naar Rotterdam, mogelijk gehuwd met Anna Catharina Despotin.
# ''Melchior de Haen'' (1657 - vóór 1688).
# ''Johanna Catharina de Haen'' (1659 - vóór 1711), huwt Jhr. Petrus Dorchi in Antwerpen.
# ''Maria de Haen'' (1661 - 1678).
# ''Clara de Haen'' (1663 - vóór 1678).
# ''Jacobus de Haen'' (1666 - na 1711).
# ''Antonius de Haen'' 1667 -na 1711).
|}

Het is niet achterhaald wat Gaspar in de 54 jaar van zijn leven heeft gedaan om aan de kost te komen. Hij volgt zijn vader Joannes niet op als onderbaljuw, kapitein of dijkgraaf van de heerlijkheid Bornhem. Deze functies bekleedt zijn oudere broer Petrus.

Zijn zoon Franciscus de Haen (1650), ook Francisco de Haen genoemd, staat in de archieven als ''coopman binnen de stadt Antwerpen''. Dit is mogelijk de Franciscus de Haen die Philippina Fraes huwt in 1684 in Antwerpen.

Van zoon Gaspar de Haen (1654) is bekend dat hij bij zijn overlijden zijn neven en nichten elk een zesde deel van zijn nalatenschap nalaat, bestaande uit de opbrengst van het huis ''De Witte Tente'' aan de Boecxsteeg te Antwerpen.

Gaspar de Haen overlijdt in 1677. In een acte van 5 april 1678 worden zijn dan nog levende kinderen genoemd:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''alle ses Jaspars kinderen wijlen, daer moeder aff is Juffrouwe Catharina Adriaenssens''.
|}

==== Caspar, één van de drie wijzen ====

[[File:caspar de wijze.jpg|thumb|450px|De drie wijzen brengen Maria en Christus kostbare geschenken. Links Caspar de Afrikaanse koning, en rechts Melchior met wierook en mirre. In de meeste overleveringen is Bathasar echter de Afrikaanse koning. Detail uit De aanbidding van de Wijzen van Hendrik ter Brugghen (1619).]]

Gaspar de Haens doopnaam bij geboorte is Gasparus, in de omgang ''Gaspar''. Binnen de familie gebruikte afgeleide namen zijn ''Caspar, Casper, Cas'' maar ook ''Jaspar en Jasper''. Buiten de familie bestaan meer varianten, zoals ''Gaspard, Jaspaert'' en ''Gasparin''.

Met die naam zet men de toon voor een serie opeenvolgende ''Caspars de Haan''. Het is pas vanaf zijn kleinzoon [[Haan_de,_Familie#Gasparus_.28Jasper_I.29_de_Haen_.281688.29|Gasparus (Jasper I) de Haen]] (1688) dat de naam consequent wordt doorgegeven aan iedere eerstgeboren zoon.

Twee broers van Gaspar heten Balthasar en Melchior, een duidelijke verwijzing naar de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Driekoningen drie wijzen]. Met zoveel kinderen kon men met die namen wellicht weer een paar jaartjes uit de voeten. Ook een andere voorvader, [[Baerle_van,_Familie#Lambertus_van_Baerle_.28ca._1506.29|Lambertus van Baerle]] (ca. 1506), geeft drie kinderen van hem die namen mee.

[[File:Crisa_Aureia.tif - Version 2.jpg|thumb|275px|left|''Aurea Cersonese'', het gouden schiereiland bij Java in de Indische Oceaan. Vermeend thuisland van koning Caspar (kaart van Andreas Walsperger)]]

In de bijbel zijn Caspar, Melchior en Balthasar de gelatiniseerde Perzische namen van drie wijzen uit het oosten die een opgaande ster zagen en daarop de koning der Joden gingen zoeken.

Ze kwamen in Bethlehem aan en vonden daar Jezus, de pasgeboren koning der joden. Ze zouden respectievelijk 20, 40 en 60 jaar oud zijn geweest; getallen die de levenstijdperken van de volwassene symboliseren. In veel landen wordt deze gebeurtenis als ''Driekoningen'' op 6 januari gevierd.

Over de herkomst van koning Caspar doen verschillende theorieën de ronde. De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Caspar_(heilige) Caspar (heilige)] zou een Afrikaanse koning zijn. [https://en.wikipedia.org/wiki/Saint_Caspar Saint Caspar] kwam uit India of bij Indonesië. Ook de betekenis en herkomst van de naam is onduidelijk, mogelijk afgeleid van het Perzische ''kandschwar'', oftewel schatbewaarder.

== Joannes de Haen (1649) ==

[[File:Eindhoven Hogenberg.jpg|thumb|425px|Joannes de Haen is de eerste Haan die zich in Eindhoven vestigt in de 1670-er jaren. Uitsnede van een prent van Eindhoven uit 1583 van Frans Hogenberg, met een voorloper van de huidige Catharinakerk midden-links. .]]

'''Joannes (Jan) de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Gaspar_de_Haen_.281624.29|Gaspar de Haen]] is geboren in 1649 in Antwerpen en gedoopt in de parochie Onze Lieve Vrouwe Zuid. Hij huwt op 35-jarige leeftijd (1684) '''Ida van Rijsinge''' in Antwerpen. Ida is dochter van van Christiaen Rijsinge, een welvarende koopman en Schepen van Gestel, en Elisabeth van den Broecke.

Door hiaten in de Eindhovense doopboeken zijn van Joannes en Ida slechts vier gedoopte kinderen bekend. Allen zijn in Eindhoven geboren en in de St.-Catharinakerk gedoopt.

{| class="wikitable"
|
# ''Catharina de Haen'' (1685), huwt Amandus van Mierlo.
# [[Haan_de,_Familie#Gasparus_.28Jasper_I.29_de_Haen_.281688.29|'''''Gasparus (Jasper I) de Haen''''']] (1688 - 1736), verwekt bij Johanna Cornelia Tournoy één kind, de stamhouder.
# ''Elisabeth de Haen'' (1693 -ca. 1720); ze wordt maar 27 jaar oud.
# ''Christianus Melchior de Haen'' (1695 - 1751), kapelaan te Woensel en later pastoor in St.-Michielsgestel.
|}

Joannes overlijdt in 1710 op 61-jarige leeftijd in Eindhoven, zijn vrouw Ida van Rijsinge 31 jaar later (1741).

[[File:leuven.jpg|thumb|777px|center|Gezicht op Leuven, de stad waar Jan de Haen in 1668 medicijnen gaat studeren (Harrewijn, 1708).]]

[[File:kaart Eindhoven 1655.jpg|thumb|left|350px|als Jan de Haen zich vestigt in Eindhoven, telt het amper duizend inwoners net zoals Helmont (later Helmond). Kaart uit 1655 van Frederik de Wit.]]

Voordat Joannes de Haen zich in Eindhoven vestigt gaat hij op 19-jarige leeftijd (1668) medicijnen studeren aan de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Universiteit_Leuven_(1425-1797) Universiteit van Leuven], destijds alleen weggelegd voor gegoede burgerzonen. Het Matricule de l'université de Louvain meldt daarover:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Joannes de Haen Antverpiensis, minorennis 9 julii 1668''.
|}

==== Bekwame dokter die op de centjes let====

[[File:docter luyken v2.jpg|thumb|375px|Jan de Haen is de enige docter tussen de vroege Hanen. Prent van een dokter uit [http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=luyk001mens01 Spiegel van 't menschelyk bedryf] van Jan en Caspar Luyken. Fotomechanische herdruk van uitgave 1767.]]

Vanaf 1675 duikt dokter Jan de Haen voor het eerst op in de Eindhovense archieven. Hij zal dan al enige tijd een artsenpraktijk hebben.
Uit archiefstukken blijkt dat dokter Jan de Haen een bekwame arts is, die tot in de verre omtrek van Eindhoven bij zieken geroepen wordt. Hij behandelt in het dorp Liempde patiënten, in die tijd een dagreis gaans van Eindhoven.

Zijn artsenpraktijk is gevestigd in de Rechtestraat in Eindhoven tot 1686, naast huize ''de Clock''. In 1686 verhuist hij met gezin naar ''aghter de kerck'', de latere Kerkstraat. In deze straat zullen bijna 3 eeuwen lang generaties Hanen wonen.

De persoon van Jan de Haen is omgeven door financiële wederwaardigheden. Het is onduidelijk of hij terecht voor zijn ''centen'' opkomt, schraperig aangelegd is, of beide:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
* Hij spant in 1675 een procedure aan tegen een zekere Michiel van der Meyden, inwoner van Eindhoven. Hij eist ƒ 6,- voor de behandeling van een ziekte waardoor ''Hy - met Godts hulpe - tot syne gesondheyt gecomen is''. Jan de Haen wint dit proces.
* Jan de Haen procedeert tegen ene Andries van Litsenborg uit Liempde om het honorarium voor zijn visite te innen.
* Hij is betrokken bij een zaak tegen zijn oom Pieter de Haen, dijkgraaf te Bornhem, waarvoor hij Adrianus van Rijsingen, een andere oom, machtigt om hem te vertegenwoordigen.
* Het aanbod om ''stadsdocter'' te worden ketst af wegens onvoldoende beloning, zie de paragraaf [[Haan_de,_Familie#Seer_bedroefde_sieckte_van_roode_loop|Seer bedroefde sieckte van roode loop]].
|}

==== Seer bedroefde sieckte van roode loop ====

[[File:roode loop.jpg|thumb|350px|left|In de zeventiende eeuw was ''Roode Loop'' of ''Root Melisoen'' een onverklaarbare en geheimzinnige ziekte, zoals cholera en de pest. De mensen krijgen buikloop met heftige krampen en ontsteking van de darmen; de ontlasting kleurt rood van het bloed, vandaar de naam ''Roode Loop''. Als de ziekte Eindhoven teistert vraagt het radeloze Eindhovense bestuur aan Jan de Haen om ''stadtsdocter'' te worden. De zaak ketst af op looneisen van Jan de Haen.]]

Eindhoven wordt rond 1676 geteisterd door een zeer besmettelijke ziekte; de notulen van een vergadering van het stadsbestuur:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Alsoo dese stadt seer is geïnfecteerd ende besmet door de seer bedroefde sieckte van roode loop en root melisoen. Waer van vele mensen kome te sterven.
|}

Deze epidemie wordt veroorzaakt door een gebrek aan hygiëne in het stadje, het eten van bedorven voedsel of niet gekeurd vlees, de vervuiling van het water (de Dommel en de Gender) en de voortdurende armoede onder de bevolking. Eindhoven was, na vele rampen die het stadje troffen, verarmd.

In 1676 overweegt het stadsbestuur om een ''stadtsdocter'' aan te nemen om de armen en behoeftigen, die normaal geen medische hulp kunnen betalen, bij te staan in ''desen bedroeffde tijden''.

Dokter Jan de Haen verklaart zich daartoe bereid, op voorwaarde van een passende beloning van de stad. Het stadsbestuur wijst zijn eisen af.

==== Jan en het gilde St.-Sebastiaan ====

[[File:kapiteinsketen sebastiaangilde.jpg|thumb|375px|Kapiteinsketen van het Sint Sebastiaangilde in Eindhoven, waar Jan de Haen tot zijn dood lid van is. Oude versierselen zoals deze blijven gedragen worden als het gilde ''marcheert''. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Jan de Haen blijft tot zijn dood lid van het ''Ridderlijk Gilde St.-Sebastiaan''. Hij wordt lid op 35-jarige leeftijd (1684) als hij Ida van Rijsinge huwt. Hij moet dan zijn ''bruidegomsgeld'' van ƒ 5,- aan het gilde betalen.

Hoewel uit officiële stukken maar 4 kinderen van Jan de Haen bekend zijn, blijkt uit de administratie van het gilde dat het echtpaar in feite 6 kinderen heeft gehad. Voor twee overleden kinderen betaalt hij ieder ƒ 1,- en 5 stuivers voor het ''present zijn'' van het gilde bij de uitvaart. De bijdrage komt voor in zowel in 1692 als 1696, in welk laatst jaar vermeld wordt:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Item voor het afgestorven kint van den Heer docter Jan de Haen de somma van ƒ 1,- en 5 stuivers' (1696-1697).
|}

Vanwege zijn drukke praktijk bezoekt hij maar zelden de vergaderingen van het gilde. In het jaar van zijn overlijden (1710) volgt zijn zoon Jasper I hem op als gildelid.

== Gasparus (Jasper I) de Haen (1688) ==

[[File:Ostade View of Eindhoven from the Northeast.jpg|thumb|450px|left|De voorloper van de huidige St.-Catharinakerk te Eindhoven, waar Jasper I gedoopt is, gezien vanuit het noordoosten, tegenwoordig hoek Jan van Lieshoutstraat/Ten Hagestraat. Tekening van Isaac van Ostade (1621-1649) uit Paul Getty Museum, Malibu, Californië.]]

'''Gasparus (Jasper I) de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Joannes_de_Haen_.281649.29|Joannes de Haen]] is geboren begin 1688 in Eindhoven. Zowel zijn geboortedatum als sterfdatum zijn niet exact bekend.

In 1725 verwekt de ongetrouwde ca. 38-jarige Jasper I bij zijn 12 jaar jongere buurvrouw '''Johanna Cornelia Tournoy''' een kind. Johanna is geboren in 1700 in Eindhoven, dochter van Josephus Ludovicus Tournoy en Christina de Lauw. Hun onwettige zoon, want buitenechtelijk geboren, wordt ook Jasper genoemd (verder Jasper II) en op 25 januari 1688 gedoopt in de St.-Catharinakerk te Eindhoven.

{| class="wikitable"
|
# [[Haan_de,_Familie#Gasparus_Tournoij_.28Jasper_II.29_de_Haen_.281726.29|'''''Gasparus Tournoij (Jasper II) de Haen''''']] (1726 - 1799, beiden Eindhoven), huwt tweemaal: 1) Elisabeth Beijnen, 2) Petronella (Pieternel) Linsen
|}

De geschiedenis van deze tak van de Eindhovense familie de Haen zou met Jasper I beëindigd zijn als deze geen kind had verwekt: Alle andere kinderen uit het huwelijk van Jan de Haen en Ida van Rijsinge sterven namelijk zonder nageslacht. De oudste Catharina (1685) blijft kinderloos, Elisabeth (1693) sterft jong (27) en en de jongste Christiaan Melchior (1695) word priester.

Ook de achternaam ''De Haen'' zou verdwenen zijn als de familie Tournoy het onwettige kind geadopteerd zou hebben. Jasper I overlijdt op ca. 50-jarige leeftijd in 1737. In 1745 huwt Johanna Cornelia Tournoy alsnog, met ene Franciscus Maas. Zij overlijdt in 1756 in Eindhoven, als zij 55 jaar oud is.

==== Een zonderling figuur ====

[[File:Brabant 1645 Blaeu v2.jpg|thumb|475px|Zowel Jasper I als zijn moeder overlijden in Sint Michielsgestel bij hun broer respectievelijk zoon; pastoor Christiaan Melchior de Haen. Sint Michielsgestel ligt onder de rook van Den Bosch, linksboven op deze kaart van Brabant (Blaeu, 1645).]]

Jasper I moet een zonderlinge figuur geweest zijn. Hij blijft het grootste deel van zijn leven, met een tussenpoos van 1728 tot 1732, in het ouderlijk huis wonen, is nooit getrouwd geweest en heeft zijn ouderschap ook niet ''geëcht'' door een huwelijk met Johanna Tournoy, in die tijd een ''must''. Over zijn opleiding en beroep is niets bekend, wat erop kan duiden dat hij onderhouden werd door zijn moeder met het geld van zijn vader.

Na de geboorte van zijn onechtelijke zoon verlaat Jasper I het ouderlijk huis. Zoon Jasper II wordt opgenomen in het gezin van Josephus Tournoy, vader van Johanna Cornelia. Jasper I blijkt in 1732 weer bij zijn moeder in te wonen maar vertrekt vlak voor zijn dood naar zijn broer Christiaan Melchior de Haen, pastoor in St.-Michielsgestel. Jasper I overlijdt daar op ca. 50-jarige leeftijd in 1737.

[[File:kruisboogschutter.png|thumb|left|400px|Jasper I schiet zichzelf In 1724 tot koning van het schuttersgilde Sint Sebastiaan, mogelijk zijn enige prestatie van betekenis in zijn leven. Veel gilden kennen koningschietfeesten waarbij de beste schutter zich voor een jaar koning mag noemen. ]]

De relatie tussen Jasper I en zijn moeder is in zijn laatste levensjaren verslechterd, mogelijk al eerder; Ida van Rijsinge onterft Jasper I vrijwel geheel blijkens haar testament uit 1735. Jasper I zat vermoedelijk ook op zwart zaad, gezien het feit dat zijn moeder bij zijn overlijden notarieel afstand neemt van zijn nalatenschap, vrijwel altijd het geval als deze uit schulden bestaat. Zowel zijn moeder als de verwekster van zijn kind overleven hem.

==== Het gilde; zijn enige toeverlaat? ====

Jaspers enige bekende prestatie van formaat tijdens zijn leven is als gildebroeder. In 1724 wordt hij gekozen tot deken van het St.-Sebastiaangilde en schiet zichzelf tot Koning van dit schuttersgilde. Hij is een trouw bezoeker van de gildevergaderingen, meer dan zijn vader.

Zijn moeder Ida van Rijsinge blijft al die tijd de betalingen aan het gilde verrichten voor haar zoon totdat deze ca. 40 jaar oud. Op dat moment zal de onmin tussen beiden vermoedelijk erg hoog zijn opgelopen als gevolg van de geboorte van zijn onwettig kind. Jasper I blijft overigens voorkomen in het gildearchief tot 1735, ca. twee jaar voor zijn dood.

== Gasparus Tournoij (Jasper II) de Haen (1726) ==

'''Gasparus Tournoij (Jasper II, twee) de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Gasparus_.28Jasper_I.29_de_Haen_.281688.29|Gasparus (Jasper I) de Haen]]. Jasper II is geboren in 1726 in Eindhoven. Hij is tweemaal gehuwd geweest. Het eerste huwelijk met Elisabeth Beijnen in 1749 in Eindhoven brengt geen kinderen voort. Elisabeth is dochter van een schoenmaker uit Den Haag.

Nadat Elisabeth vroeg overlijdt (1765) huwt hij '''Petronella (Pieternel) Linsen''', ook gespeld als Lenssen, in Eindhoven. Pieternel is geboren in 1733 in Maastricht, dochter van Henricus Linsen en Maria Catharina Laval. Hun kinderen zijn:
{| class="wikitable"
|
# ''Joanna Catharina de Haen'' (1766 - 1842), huwt Thomas Maes in 1801.
# ''Anna Elisabetha de Haen'' (1768), huwt Nicolaas Custers.
# ''Ida de Haen'' (1773 - 1803), huwt Franciscus Antonius van Rooij (Roy) in 1798
# [[Haan_de,_Familie#Gasparis_.28Caspar_III.29_de_Haan_.281776.29|'''''Gasparis (Caspar III) de Haan''''']] (1776 - 1845)
|}

Jasper II sterft op 28 december 1799, kort voor de eeuwwisseling, bijna 74 jaar oud. Hij is begraven op het kerkhof aan de St.-Catharinakerk. Zijn tweede vrouw Pieternel Linsen overlijdt in 1809 in Eindhoven op een leeftijd van 75 jaren.

==== Opgegroeid bij de Tournoys ====

[[File:filius illegitimus v2.jpg|thumb|450px|Jasper II is een ''filius illegitimus'', een onwettige zoon want buitenechtelijk geboren. In (doop)registers van de kerk en de Burgerlijke Stand werden buitenechtelijke kinderen expliciet genoemd, soms op aparte bladzijden genoteerd (register uit 1809, niet gerelateerd aan Jasper de Haen).]]

Jasper II is ''filius illegitimus''; een buitenechtelijk geboren kind en derhalve onwettig. Hij groeit op bij de familie Tournoy, ouders van zijn moeder Johanna Cornelia Tournoy.

De families Tournoy, Rijsinge (vrouw van dokter Jan de Haen) en de Haen kennen elkaar goed; bij doopplechtigheden zijn leden van de andere families vaak getuige, peter of meter. Ook woonden de Tournoys maar een paar huizen verwijderd van de familie de Haen. De kinderen van Jan de Haen zullen geen onbekenden geweest zijn in het huis van de familie Tournoy.

Dit vormde niet alleen een goede voedingsbodem voor de onechtelijke escapade, waar Jasper II het product van is, maar ook voor de snelle opvang van Jasper II in het gezin van Josephus Tournoy en Christina de Lauw, de ouders van Johanna Cornelia de Tournoy.

Nadat Jaspers vader al snel na de geboorte uit beeld raakt, komt ''Jasper de neef'' voor op de lijsten van onvermogenden naast de andere inwonende kinderen; Petrus, Johanna, Maria, Hendrikus, Laurens en Joseph Tournoy. De familie Tournoy figureert op dergelijke lijsten om duidelijk te maken dat ze als arme familie geen hoofdgeld hoefden te betalen. Jasper II groeit op in huize Tournoy en verblijft daar ten minste tot zijn 16e levensjaar.

==== Struikrovers en plunderende soldaten ====

[[File:successieoorlog Mollwitz 1741.jpg|thumb|400px|left|Jasper II de Haen levert met zijn kornuiten een konvooi van karren en paarden af in Den Bosch tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog. Op het plaatje de slag bij Mollwitz in 1741, een van de eerste veldslagen van die oorlog.]]

Ed Marcelissen maakt in zijn boek ''Van de verwerije en de glaasenmakerije'' (1980) gewag van een risicovolle opdracht van Jasper II de Haen, Ergens voordat hij 22 jaar oud is:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''In het boek van F.N. Smits ”Beknopte Geschiedenis van Eindhoven' vinden we Jasper II terug in de rol van een avontuurlijke pionier. Met enkele dapperen uit Eindhoven wordt Jasper II geronseld door het stadsbestuur om een konvooi van karren en paarden naar Den Bosch te brengen, bestemd voor koeriersdiensten.

: ''De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Oostenrijkse_Successieoorlog Successieoorlog met Oostenrijk] woedt dan in alle hevigheid in de Zuidelijke Nederlanden. Het was geen ongevaarlijke tocht, immers het wemelde in die tijd van struikrovers en plunderende soldaten.

: ''Jasper en zijn kornuiten kwamen er heelhuids doorheen en terug in Eindhoven werden zij beloond door het Stadsbestuur met 22 guldens per man.
|}

==== De eerste glaasemaker en verwer ====

[[File:glazenmaker v3.jpg|thumb|325px|Jasper II de Haen leert vanaf 1742 als eerste van een reeks Hanen het vak van glazenmaker en schilder. Prent van een glasemaaker uit [http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=luyk001mens01 Spiegel van 't menschelyk bedryf] van Jan en Caspar Luyken. Fotomechanische herdruk van uitgave 1767.]]

Als Jasper II de Haen 16 jaar oud is, gaat hij buiten Eindhoven het vak van glazenmaker en schilder leren, oftewel ''glaasemaker en verwer''. Mogelijk krijgt hij zijn opleiding als gezel in Den Haag; zijn toekomstige vrouw Elisabeth Beijnen komt daar immers vandaan, maar dat is niet zeker. Hij leert als eerste van een reeks Hanen het schildersvak.

Enkele jaren na hun huwelijk in 1749 gaan Jasper II en Elisabeth wonen in de Kerkstraat 240 in Eindhoven. Het pand, ook ''de Geestelijke Tap'' genoemd, bestond uit 3 woningen. De nummering veranderde nog wel eens door de jaren heen en is anders dan nu.

Ze blijven er ruim tien jaar wonen en huren van eigenaresse Marie van den Bour. In de woningkohieren staat hij vermeld als ''gebruiker Jasper de Haen''.

In 1762 verhuizen Jasper II en Elisabeth naar de Kerkstraat 246, dicht bij hun vorige woning. Nadat Elisabeth kinderloos sterft (1765) verkoopt haar broer, Bartholomeus Beijnen, meesterschoenmaker uit Den Haag, het halve eigendom van dit pand aan Jasper II de Haen, inmiddels meesterglasmaker en –verver.

Jasper II de Haen bezit al de helft van het huis met erf en hof achter de grote kerk van Eindhoven. In dit pand, later genummerd Kerkstraat 7, zal vanaf 1762 tot en met 1869, meer dan 200 jaar, het Schildersbedrijf Caspar de Haan en Zonen gevestigd blijven.

Zeven maanden na het overlijden van Elisabeths huwt Jasper II de Haen, 39 jaar oud, met de 32-jarige Petronella Lenssen uit Maastricht. Hij zal dan al zijn eigen bedrijf zijn begonnen in de Kerkstraat, genaamd:

[[File:schilderswerkplaats enkhuizen.jpg|thumb|450px|left|Zo kan Jaspers schilderswerkplaats eruit hebben gezien, met allerlei gereedschap (Zuiderzeemuseum Enkhuizen).]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
GLAASEN MAKERIJE EN VERWERIJE JASPER DE HAAN
|}

Jasper II bouwt zijn schildersbedrijfje uit met behulp van een legaat van zijn tante Catharina de Haen, oudste zuster van zijn vader. Ze is weduwe van Amandus van Mierlo en bedeelt Jasper II in haar nalatenschap 1500 gulden, geen kleinigheid in die tijd. Jasper II krijgt pas in 1777 de beschikking over het geld.

Jasper II wordt daarmee voor zijn tijd een kapitaalkrachtig persoon, getuige een lening van f 500,- aan Jan Otto Bagelaer, regerend schepen en inwoner van Eindhoven. De kwitantie van terugbetaling wordt door Jaspar Il ondertekend met een kruisje. De schrijver van de stad Eindhoven bevestigt erbij dat Jaspar heeft verklaard ''niet te kunnen schrijven''. Zowel Jasper II als zijn tweede vrouw Petronella kunnen niet lezen en schrijven.

[[File:kwitantie Jasper II kruisje v4.jpg|thumb|275px|Kwitantie die de analfabeet Jasper II ondertekent met een kruisje; ''Dit is het merck + van Jasper de Haen gekent niet anders te connen schrijven''. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Jasper II verkrijgt als vakman allengs meer opdrachten. Aan het einde van zijn leven werken er in zijn bedrijf twee tot drie knechten en zijn eigen zoon Caspar III. Het gereedschap blijkt een van de belangrijkste eigendommen van het bedrijf, getuige het testament van Petronella Lensen. Zij laat haar zoon na:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''boven alle gereedschap behorende tot de glasmakerije en verwerij, de som van 200 gulden, alsmede het gebruik van haar woning en meubelen tot het einde van het jaar waarin zij zal komen te overlijden, en al het gereedschap behorende tot de glazenmakerij en verwerije''.
|}

==== Het St. Catharinagilde ====

[[File:Koningszilver St Catharinagilde v2.jpg|thumb|left|375px|Het oude vergulde koningszilver van het St. Catharinagilde Eindhoven uit 1816 heeft een uitbeelding van de patronesse van het gilde; de heilige Catharina van Alexandrië, afgebeeld in het kleine ronde medaillon en de papegaay, beiden uit het midden van de 16e eeuw. Het is niet meer in gebruik omdat een restauratiepoging in 1961 jammerlijk mislukte.]]

Jasper II is 23 jaar oud als hij toetreedt tot het St. Catharinagilde Eindhoven (1749). Daarmee vestigt hij een traditie die lang in de familie blijft; tot op de dag van vandaag zijn nakomelingen lid van dit gilde.

Het St. Catharinagilde vormt een rode draad door zijn leven, blijkens de archief van het gilde. Het archief, jarenlang verloren gewaand, is in 1959 vrijwel volledig teruggevonden op de zolders van een pand in de Rechtestraat. [[Haan_de-Waterreus#Cas_VI_de_Haan|Caspar Joseph Marie (Cas VI) de Haan]] (1889) overhandigde de stukken aan het gilde, en jaren later nam zijn zoon, Joseph Anton Marie (Jos) de Haan (1924), de zorg op zich om het archief volledig te publiceren (1966 en 1968).

Het archief vormt een rijke bron waaruit menig belangrijke gebeurtenis in het leven van Jasper II en zijn nazaten, voorkomt; huwelijken, begrafenissen, maar ook opdrachten. Het lidmaatschap van het gilde was ook profijtelijk. Eigen leden hadden voorrang bij het verkrijgen van opdrachten van het gilde, en Jasper II heeft veel werken uitgevoerd voor zowel het St. Catharinagilde als het St.-Sebastiaansgilde. Uit de archieven:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
* Als Jasper II in 1749 toetreedt tot het gilde moet hij ƒ 3 ,- betalen ''voor 't regt in de guide te coomen''.
* Voor zijn huwelijk in hetzelfde jaar is Jasper II ƒ 3,- aan het gilde verschuldigd ''voor 't regt van trouwe".
* in 1759 voldoet de deken van het gilde een rekening aan Jasper II de Haen voor het vergulden van het vaandel.
* In 1764 ontvangt Jasper II van het gilde ƒ 9,-, 1 stuiver en 8 penningen voor het verven van de schutsboom.
* In 1778 betaalt het St. Sebastianusgilde aan Jasper II ƒ 10,-, 12 stuiver ''voort verwe van twee pijlbakke en boom''
|}

[[File:1759 rekening jasper II vaandel v2.jpg|thumb|777px|center|Kwitantie uit 1759 waarmee de deken van het St. Catharinagilde een rekening voldoet aan Jasper II de Haen voor het vergulden van het vaandel van het gilde.]]

== Gasparis (Caspar III) de Haan (1776) ==

[[File:Catharina de haan 1818 v2.jpg|thumb|325px|Catharina de Haan (1818), oudste dochter van Caspar III de Haan. Foto: privé-archief J. A. M. de Haan, Eindhoven.]]

'''Gasparis (Caspar III, nummer drie) de Haan''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Gasparus_Tournoij_.28Jasper_II.29_de_Haen_.281726.29|Gasparus Tournoij (Jasper II) de Haen]] is geboren in 1776 in Eindhoven, als enige jongen na drie dochters.

Hij huwt in 1817 '''Maria Catharina van der Heijden''' in Eindhoven, geboren in 1794 in Eindhoven, dochter van Antonius Cornelius van der Heijden en Catharina van Leersum. Caspar is dan al 40 jaar, terwijl zijn vrouw 17 jaar jonger is (23 jaar).

Ze brengen 10 kinderen ter wereld, waarvan er vier vroeg overlijden. Het eerste kind, ''Caspar'' genaamd, en twee broers na hem sterven voor ze 6 maanden oud zijn. Ook zal dochter ''Christina'' jong overlijden op 20-jarige leeftijd. De kinderen die langer blijven leven:

{| class="wikitable"
|
# ''Catharina de Haan'' (1818 - 1891), huwt Joannes Cornelis Lathouwers.
# [[Haan_de,_Familie#Caspar_.28Jebke.29_.28Cas_IV.29_de_Haan_.281821.29|'''''Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan''''']] (1821 - 1894), huwt Hendrika Hezemans.
# ''Petronella Johanna de Haan'' (1826 - 1869), huwt Antonius Hubertus van der Stonden in 1849
# ''Maria Louisa de Haan'' (1827 - 1879), verhuist naar Den Haag en huwt Gerardus Duijf in 1858.
# ''Christina de Haan'' (1829 - 1849), ongehuwd, overlijdt op haar twintigste.
# ''Antonius de Haan'' (1831 - 1897), verhuist naar Rotterdam en huwt Maria Elisabeth Keiler.
|}

[[File:Catharinakerk_Beijer_1703-1780.jpg|thumb|350px|Caspar III is gedoopt in de Sint Catharinakerk, hier afgebeeld, de voorloper die in 1860 gesloopt is ten behoeve van de nieuwe en huidige kerk. De oude kerk stond andersom georiënteerd en was een stuk kleiner. Rechts langs het huis met de trapgevel bevindt zich de huidige Kerkstraat]]

Caspar III de Haan overlijdt in Eindhoven in 1845 op een leeftijd van 69 jaren,zijn vrouw in 1869 op een leeftijd van 74 jaren

==== De oude vrijgezel en het jonge blaadje ====

Caspar III heeft enig onderwijs genoten en kan, in tegenstelling tot zijn vader en moeder, lezen en schrijven. Hij wordt opgeleid tot ''verwer'' (schilder), ''glaasemaker'' en kaarsenmaker. Hij werkt jarenlang als leerling mee met zijn vader en de knechten.

Na de dood van zijn vader (1799) zet hij het bedrijf voort en neemt de verzorging van zijn moeder Petronella Linsen op zich, en onderhoudt haar huis en hof. Caspar III is dan pas 23 jaar oud. Hij blijft lang in het ouderlijk huis wonen, samen met zijn moeder.

Een jaar voor haar overlijden draagt moeder Petronella Linsen alle bezittingen van de familie plus een som van 400 guldens over aan Caspar III. De goede verhouding tussen Caspar III en zijn moeder blijkt uit de schenkingsakte, waarbij ze haar zoon Jaspar noemt. Caspar III ondertekent de acte met zijn eigen naam, zijn analfabete moeder zet alleen een kruisje. Een citaat:

[[File:kaart Eindhoven 1832.jpg|thumb|left|425px|Kaart van het kadaster uit 1832. Duidelijk is de (boven uitvergrote) voormalige Sint Catharinakerk te zien, die in 1860 gesloopt is om plaats te maken voor de huidige Catharinakerk, door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Cuypers Pierre Cuypers] ontworpen. De oude kerk stond andersom georiënteerd en was een stuk kleiner. In de Kerkstraat, aan de kant van de kerk, had Caspar III zijn bedrijf.]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Jaspar de Haan, bij haar inwoonende, zedert veele jaaren en bijzonder van het overlijden van des comparantes man het huishouden heeft opgehouden en alle winsten en voordelen voortvloeiende uyt het bedrijf van zijn ambagt daarin heeft ingebragt niet alleen, maar ook dat daardoor diverse schulden van des comparantes huishouden zijn betaald geworden,

: ''(...) waarinne de comparante willende voorzien op eene christelijke en regtvaardige wijze, zodanig, dat de getrouwe diensten van haren zoon Jaspar de Haan niet alleen worden beloond, maar dat ook aan denzelven worden vergoed de voormelde lasten, welke hij zints veele jaaren gedragen heeft, en welke hij nog zal komen te dragen '.
|}

Twee maanden na het opstellen van de acte overlijdt Petronella Linsen, 75 jaar oud, en Caspar III blijft alleen achter in het ouderlijk huis aan de Kerkstraat, die in de schenkingsacte ''agter de groote kerk'' wordt genoemd. Pas 9 jaar later zal de 40-jarige vrijgezel met de 17 jaar jongere en 23 jaar oude Maria Catharina van der Heyden huwen. Het echtpaar blijft wonen in het pand aan de Kerkstraat.

==== Het bedrijf van Caspar breidt uit ====

[[File:synagoge eindhoven .jpg|thumb|300px|Tegenover de oude Catharinakerk, schuin tegenover het bedrijf van Caspar de Haan stond vanaf 1810 een [http://www.jhm.nl/cultuur-en-geschiedenis/nederland/noord-brabant/eindhoven synagoge]. In 1866 verrees een nieuwe synagoge (hier afgebeeld) op de plek naast de oude, die in 1959 is gesloopt.]]

Na de dood van Caspars vader gaat het aanvankelijk slecht met het bedrijf. Caspar III kan zijn rekeningen niet betalen en zijn moeder moet financieel garant staan. Na enkele jaren groeit het bedrijfje echter weer. Er werken 3 tot 4 knechten en het bedrijf breidt uit met een kaarsenmakerij en de verkoop van klompen.

In de zaak werkt ook zijn neef Caspar Antonius van Rooij, de zoon van zijn tante Ida de Haen. Als deze neef bij de loting voor de nationale militie een nummer trekt die hem tot militaire dienst verplicht, wordt er een ''remplaçant'' (vervanger) geregeld. Caspar III de Haan tekent hiervoor in 1822 een overeenkomst met ene Wilhelmus van Beek uit Leende, die daarvoor f 340,- opstrijkt. Dezelfde [[Swertz-Armee#Frits_en_de_rempla.C3.A7ant|truc van de remplaçant]] zal een andere voorouder, [[Swertz-Armee#Frits_Swertz_.281862.29|Frits Swertz]], ook toepassen in 1882.

De kern van het bedrijf blijft het schilderen en de glazenmakerij, waar ramen en ruiten worden gezet, ook glas-in-loodramen. Daarnaast maakt hij lijsten, repareert hij lantaarns, en restaureert hij meubelen. De jaaromzetten van Caspars bedrijf zullen rond f 2.000,- hebben gelegen.

Caspar III neemt ook grote onderhoudsopdrachten aan, zoals het opknappen van het hele binnen- en buitenwerk van het huis van de erven Martinus van De Ven. De klus duurt 20 dagen. Als Koning Willem I in 1841 een bezoek komt brengen aan Eindhoven krijgt de hele stad een face lift. Het stadsbestuur spendeert er veel aan, f 500,-. Caspar III de Haan voert voor f 65 opdrachten uit ter verfraaiing van de stad, maar krijgt pas twee jaar later betaald (1843).

[[File:tollens leverancier caspar III.jpg|thumb|275px|left|Tollens en Co. uit Rotterdam, leverancier van vernissen aan Casper III de Haan. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Er is een lijst bewaard gebleven van leveranciers van Casper III de Haan, waaruit een breed gamma aan producten blijkt zoals glas, verf, oliën, terpentijn, klompen en rollen bijenwas voor de kaarsenmakerij. Ene Molijn en Van Wijk te Rotterdam levert bijvoorbeeld glas, kwasten en schuurpapier.

In die lijst komt ook ene ''J. de Brieder uit Utrecht'' voor. Mogelijk is dit Johannes de Brieder (1811), van beroep ''essaijeur aan de Waarborg'' in Utrecht, zoon van een andere voorvader [[Brieder_de,_Familie#Cornelis_de_Brieder_.281780.29|Cornelis de Brieder]] (1780). De Waarborg in Utrecht is o.a. verantwoordelijk voor de kwaliteit van goud en levert dus mogelijk het dukatengoud dat nodig is om ‘’goudschrift’’ te vervaardigen. Het bedrijf is hier zeker mee bekend; zijn vader verguldde in 1759 in opdracht het vaandel van het Gilde St.-Catharina.

==== Gesukkel met de gezondheid ====

Caspar III heeft een motorische stoornis en sukkelt met zijn gezondheid in de tweede helft van zijn leven. Zijn handtekening als getuige bij het huwelijk van zijn neef Caspar Antonius van Rooij is opmerkelijk slecht. Bij zijn eigen huwelijk in 1817 tekent hij nog met vlotte hand.

Later verergert zijn gezondheid met als gevolg dat de bedrijfsomzet daalt. Zowel In 1839 als 1841 moet Caspar III geld lenen met zijn huis, tuin en erf als onderpand. Hij kan beide akten niet meer ondertekenen. De eerste acte niet ''wegens sterke aandoeningen op het zenuwgestel'', en de tweede ''wegens hoge ouderdom''. Caspar III is dan 64 jaar oud en zal 5 jaar later (1845) overlijden.

In 1845, het jaar dat hij overlijdt, is Caspar III ook 50 jaar lid van het St. Catharinagilde. Zijn huldiging wordt een keer uitgesteld wegens zijn zwakke gezondheid. Als het dan toch plaatsvindt, meldt het archief:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''(...) Reeds in den vroege morgen golfden in stadige plooyen de nationale vlaggen van de gilde met trom en vaandel en insigniën naar het huis van den jubilares en geleide hem onder joelent geluit der menigte tempelwaarts om aldaar den plegtigen dienst bij te woonen.

: ''Den jubilares zat in het middenkoor op eenen versierden zetel, omringt met een twaalftal in het wit gekleede meisjes, die den feesteling zijn jubelkroon vooruit gedragen hadden.
|}

Caspar III overlijdt drie maanden na zijn jubileum. Zijn gildebroeders begeleiden de uitvaart geheel in stijl en volgens de traditie van het gilde:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''(...) Zijn edele werd gedragen door tien leden, vier slippedragers van de directie en voorts tien jonge leden om het stoffelijk overblijfsel van den weledelachtenswaardigen jubilaris, als wanneer de geheele lijkstoet hem, met rouw getroffel, tot de ter aarde bezorging vergezeld hebben.
|}

Het bedrijf wordt voortgezet onder leiding van zijn weduwe, Maria Catharina van der Heyden. Als zijn zoon Jebke (Caspar IV) de zaak overneemt worden de bedrijfscijfers weer gunstig.

== Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan (1821) ==

[[File:jebke de haan en vrouw v3.jpg|thumb|550px|Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan en zijn vrouw Hendrika Hezemans. Foto: privé-archief J. A. M. de Haan, Eindhoven.]]

'''Caspar (Jebke) (Cas IV, de vierde) de Haan''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Gasparis_.28Caspar_III.29_de_Haan_.281776.29|Gasparis (Caspar III) de Haan]]. Jebke is geboren in 1821 in Eindhoven. Hij huwt op 16 mei 1849 (Hemelvaartsdag) als 28-jarige de iets oudere '''Hendrika Hezemans''', geboren in 1820 in Eindhoven. Hendrika is dochter van Mathijs Hezemans en Christina Pietjens, en woont vóór haar huwelijk op de markt in Eindhoven.

Jebke en Hendrika krijgen 8 kinderen, waarvan twee op vroege leeftijd overlijden; ''Hubertus Johannes'' enkele weken na de geboorte, en ''Hubertus Johannes Vincentius'' op 3-jarige leeftijd. Het zijn hun twee laatste kinderen.

De tweede zoon Caspar IV Franciscus is voorbestemd het familiebedrijf over te nemen. Zijn jongere broer Thijs zal later zijn eigen schildersbedrijf in Eindhoven oprichten. Hun kinderen zijn:

[[File:nazaten cas IV jepke de haan v2.jpg|thumb|475px|left|Nazaten van [[Haan_de,_Familie#Caspar_.28Jebke.29_.28Cas_IV.29_de_Haan_.281821.29|Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan]] (1821). Klik tweemaal achter elkaar op de foto voor meer detail. NB: ze staan niet in volgorde van geboorte, en ook is niet alle aanhang vermeld.]]

{| class="wikitable"
|
# ''Christina Maria Petronella de Haan'' (1850 - 1927), huwt Franciscus Ludovico (Louis) Stumpers, koopman.
# [[Haan_de-Peeters|'''''Caspar Franciscus (Cas V) de Haan''''']] (1851 - 1927), huwt Maria Martina Peeters.
# ''Maria Antoinetta (Marietje) de Haan'' (1853 - 1940), ongehuwd, winkelierster op de hoek markt-Jan van Lieshoutstraat
# ''Mattheus Jacobus (Thijs) de Haan'' (1854 - 1935), huwt Theresia Maria Huberta van der Waerden.
# ''Louisa Maria (Wiesje) de Haan'' (1857 - 1949), ongehuwd, kruidenierster op Stratumseind 437 samen met zus Geertruda.
# ''Geertruda Hendrika Wilhelmina (Truus) de Haan'' (1858 - 1938), ongehuwd, kruidenierster op Stratumseind 437 samen met zus Louisa.
|}

Jebke de Haan overlijdt in Eindhoven in 1894 op een leeftijd van 73 jaar. Zijn vrouw Hendrika Hezemans is hem drie jaar eerder voorgegaan (1891) op de leeftijd van 71 jaren.

==== Wij hadde zoo mooy kind nog niet ====

Het verlies van Hubertus Johannes, het 7e kind, grijpt Jebke aan. Hij schrijft een ontroerende brief aan een vriend:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''(...) Met leetwezen moet ik Ued. mijne droevige omstandigheden melden ten opzigte het verlies van mijn zoontje Hubeer, dat zoo schierlijk was overleden, dat het ongeloofbaar is. Het was 's avonds ten half 10 uure, neem de pleeg goed gezond uit het wiegje.
|}

[[File:foto jebke de haan.jpg|375px|thumb|vroege foto van Jebke de Haan. Bron: 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Zij kleet zich uit en in de nachtkleedere te zijn, geeft zij het kind aan mijne vrouw over, om het te laten zuigen om zoo verders te gaan slapen, en mijn vrouw had het kind nog geen 2 minuten, haar oog valt er op en zij riep 'Ach Jeb, het kind is dood." en vriend, wij hebben er geen leven meer in gezien. Wij gaan denken, dat het inwendige stuipjes had en daar dadelijk in gebleven.
|}
{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"

|
: ''Ach vriend, wij hadde zoo mooy kind nog niet, lange haren en zoo mooye donkerbruine ogen. Het scheint, vriend, dat het zoo met ons beiden zoo heeft moeten zijn, maar wij zullen het de goede God maar opgeven. Het zijn toch zoo lieve Engeltjes in den Hemel, dit is toch een goede troost, maar anders, mijn vrouw kan het maar niet vergeten.
|}
{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Het is ook gevallen, dat dit zoo bij ons bijde moet wezen, maar wij zullen het God maar opgeven. Vriend, zoo Ued. den tyd bepaald heeft van U vertrek, dan schryft toch eerst is, wanneer U denkt bij mijn te zijn en van welken wegen U binnen zal komen, om U toch af te halen.
|}

==== Kunstzinnig en goedgemutst ====

[[File:portret jebke wildenberg.jpg|thumb|350px|left|Portret van Jebke de Haan als hij ca. 28 jaar oud is, geschilderd door J. van de Wildenberg in 1849. Bron: 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Caspar IV, in de dagelijkse omgang Jebke genoemd, gaat al jong bij zijn vader in het bedrijf werken als leerling-gezel. Hij leert het vak van zijn vader en zal daarvoor, vermoedelijk tot zijn 12e jaar, onderwijs hebben genoten omdat hij kan lezen en schrijven.

Op zijn 19e jaar (1840) moet Jebke in dienst, destijds de ''Nationale Militie'' geheten. Hij wordt voor één jaar vrijgesteld ''uit hoofde van een zwak gestel''. Als hij een jaar later herkeuring aanvraagt wordt hij afgekeurd ''uit hoofde van een misvormde borst''. Hij zal weinig last hebben gehad van deze kwaal want hij wordt 73 jaar oud.

[[File:man in de straat jebke de haan.jpg|thumb|500px|Tekening (gemengde techniek) van Jebke de Haan. Bron: 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Uit bewaard gebleven potlood- en pentekeningen blijkt een begaafd tekenaar. Ook zijn decoratiewerken zijn kunstzinnig. Zo verfraaide hij verschillende kerken, zoals de St.-Lambertuskerk te Gestel.

Jebke blijkt over een opgewekt humeur te beschikken. Wanneer hij zijn been breekt op een steiger als hij het schilderwerk van zijn knechten controleert, merkt hij op:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Ach het is niet zo erg, het werk is toch juist klaargekomen''.
|}

Zijn goedgemutstheid blijkt ook uit een los nagelaten briefje:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Te Mierlo in de kost
: ''Woensdagavond 2 man geëten
: ''van donderdag tot zaterdag
: ''met twee knechts 6 dagen
: ''ik een middag geëten
: ''ik geloof dat ik nog 3 Borreltjes te betalen heb.
|}

==== Een florerend bedrijf ====

[[File:kerkstraat bedrijf de haan 19e eeuw-resized.jpg|thumb|225px|left|Vroegst bekende foto, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Daguerreotypie daguerreotype], van het bedrijfspand van Caspar IV de Haan in de Kerkstraat 20. Bron: 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Kort voor het overlijden van zijn vader gaat het niet zo best met het bedrijf. Na zijn dood (1845) neemt zijn moeder de leiding van het bedrijf over. Jebke is dan nog ca. 24 jaar oud. Pas in 1854 is het jaarlijkse totaal van de inkoop weer terug op het oude niveau.

Jebke breidt het verf- en glasbedrijf uit met een groothandel in verven, oliën, vernissen, terpentinen, schildersgereedschappen en een glazenwasserij. Later komt daar nog een kleine drogisterij bij. Er werken naast Jebke 4 a 5 knechten. Ze heten ''Klaas, Sjors, Piet, Driek, Geert'' en ene ''Veneman''. Zijn vrouw Hendrika, beschreven als hardwerkend, helpt mee in de zaak.

[[File:catharinakerk en synagoge v2.jpg|thumb|375px|De in 1867 voltooide nieuwe [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Catharinakerk_(Eindhoven) Catharinakerk] en de synagoge, beiden ontworpen door architect [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Cuypers Pierre Cuypers]. Jebke heeft het meegemaakt; hij woonde in de Kerkstraat die tussen beide gebouwen in loopt (prent niet geheel waarheidsgetrouw; de synagoge is een kwartslag gedraaid).]]

Het pand aan de Kerkstraat wordt verbouwd en achter het woonhuis verrijst een werkhuis en een verfmalerij. De zaak floreert vooral na 1866 en Jebke wordt allengs kapitaalkrachtiger. Hij staat met zijn zwager Jack Hezemans borg voor aannemer Booms bij een opdracht voor de bouw van het nieuwe Eindhovense stadhuis aan de Rechtestraat. Het gaat om een bedrag van f 26.690,-. Later staat hij ook borg voor dezelfde Booms als deze de Paterskerk (Augustijnen) bouwt, hetgeen misloopt als … CHECK.

[[File:zilveren inktstel jebke de haan.jpg|175px|thumb|left|Als hij 25 jaar secretaris is, ontvangt Jebke van zijn gildebroeders een massief zilveren inktstel met inscriptie. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Het gezin heeft het materieel goed, en ook de kinderen profiteren ervan; moeder Hendrika is royaal en laat ze buitenlandse reisjes maken.

Vanzelfsprekend is Jebke zoals zijn voorouders lid van het St. Catharinagilde. Hij is vanaf zijn 17e lid en vanaf 1854 secretaris. In die hoedanigheid wordt hij na 25 jaar in de bloemetjes gezet; traditioneel gebeurt dat met het ''marcheren'' in vol ornaat en met vlag en vaandel.

==Bronnen en verantwoording==

* Privé-archief van [[Haan_de,_Jos_(1924)|Jos de Haan (1924 - 2017)]], zoon van [[Haan_de-Waterreus#Cas_VI_de_Haan|Caspar Joseph Marie (Cas VI) de Haan]] (1889)
* Mr. A.L.G.M. van Agt, 1976, 400 jaar Hanen. Dit boek van A. van Agt, destijds gemeente-archivaris van Eindhoven, beschrijft de geschiedenis van de familie vanaf haar oorsprong in Borne. De genealogie van de 10 generaties de Haan wordt uitvoerig beschreven. [[Haan_de,_Jos_(1924)|Jos de Haan (1924 - 2017)]] deed daarvoor uitvoerig bronnenonderzoek.
* Ed Marcelissen, 1980, Van de verwerije en de glaasenmakerije. Dit boek kwam uit ter ere van het 225-jarig bestaan van het schildersbedrijf Caspar de Haan in Eindhoven.

[[Category:Inhoud]]
[[Category:Familie]]
[[Category:To Check]]

Haan de, Familie

2024-09-13T07:46:51Z

Thomas: /* Joannes (Jan) de Haen (ca. 1550) */

[[file:Portret_jebke_wildenberg langwerpig v3.jpg|thumb|475px|[[Haan_de,_Familie#Caspar_.28Jebke.29_.28Cas_IV.29_de_Haan_.281821.29|Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan]], geboren in 1821, ook wel ''Cas IV'' genoemd; de vierde opeenvolgende eerstgeboren zoon met die naam. Na hem zullen nog zes generaties ''Cas de Haan'' volgen. Deze pagina beschrijft alleen de vroegste generaties de Haan tot en met deze Jebke. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

{| class="wikitable" style="float:right; style= "text-align: center"
|colspan="2"|'''Afstamming: hoe de families in elkaar oplossen naar boven toe'''
|-
|colspan="2"|[[Haan_de-Swertz|''De Haan-Swertz'']]
|-
|colspan="2"|[[Haan_de-Waterreus|''De Haan-Waterreus'']]
|-
|colspan="2"|[[Haan_de-Peeters|''De Haan-Peeters'']]
|-
|[[Haan_de,_Familie|de Haan]]
|[[Peeters,_Familie|Peeters]]
|}

Deze pagina beschrijft de voorouders van [[Haan_de-Swertz#Max_de_Haan|'''Marcus Jacobus Caspar Maria (Max) de Haan''']] (1920) tot en met zijn overgrootvader [[Haan_de,_Familie#Caspar_.28Jebke.29_.28Cas_IV.29_de_Haan_.281821.29|Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan]] (1821).

De achternaam komt in vroege archieven voor als ''de Haen, de Haene, d'Haene, d'Haen'' en ''de Hane''. Pas vanaf het midden van de 18e eeuw, rond de geboorte van [[Haan_de,_Familie#Gasparis_.28Caspar_III.29_de_Haan_.281776.29|Gasparis (Caspar III) de Haan]] (1776), wordt de achternaam ''de Haan'' consequent gebruikt.

Deze pagina is grotendeels gebaseerd op het speurwerk naar de voorvaders van de Hanen, verricht door en [[Haan_de,_Jos_(1924)|Jos de Haan (1924 - 2017)]], vijfde kind van [[Haan_de-Waterreus#Caspar_VI_de_Haan_.281889.29|Cas VI de Haan]] (1889).

== Joannes (Jan) de Haen (ca. 1550) ==

[[File:bornhem kaart uitsnede v2.jpg|thumb|475px|Kaart van Vlaanderen van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Frederik_de_Wit Frederik de Wit] uit 1680. Bornhem Baron is uitgesneden. Stroomopwaarts ligt Dendermonde, stroomafwaarts Antwerpen.]]

[[File:bornhem kaart 1664.jpeg|thumb|475px|Landkaart van Bornhem uit 1664. De kaart is een halve slag gedraaid; de Schelde stroomde destijds aan de noordzijde van het stadje. Onderschrift: ''Castellaniae Siue Baronat. Bornhemii Accurata delineatio'' (Scheepvaartmuseum Amsterdam).]]

'''Joannes (Jan) de Haen''' is geboren rond 1550 in Bornhem, tegenwoordig [https://nl.wikipedia.org/wiki/Bornem Bornem] in België. Bornem ligt aan de Oude Schelde, een arm van de Schelde, ten zuidwesten van Antwerpen (ca. 20 km) in de streek die [https://nl.wikipedia.org/wiki/Klein-Brabant_(Belgi%C3%AB) Klein Brabant] genoemd wordt. Het enige dat bekend is over hem is dat hij vòòr 1631 is overleden en dat zijn vrouw '''Catherine van Tannerijen''' hem overleeft.
Haar roots staan op de pagina over de [[Tannerijen van, Familie|Familie van Tannerijen]]

Jan de Haen is lang het sluitstuk geweest van het genealogisch onderzoek van Mr. A.L.G.M. van Agt en [[Haan_de,_Jos_(1924)|Jos de Haan (1924 - 2017)]] uit 1976 waarop de huidige stamboom is gebaseerd . Over zijn geboorte, huwelijk en overlijden was het slechts gissen. In 2024 speurt Jos' zoon en nazaat Hugo de Haan verder en stuit op nieuwe informatie.

Een notariële akte van 14 juni 1631 (Kasteelarchief Bornem) beschrijft de overdracht van grond uit de erfenis van wijlen juffrouw Catherine van Tannerijen. De comparerende wettelijke erfgenamen zijn:
# Jan de Haene.
# Marie de Haen en haar man Godevaert van Conincxloo.
# Elisabeth de Haen en haar echtgenoot Joos Gordebeke.
Jan de Haene treedt mede op als vertegenwoordiger van de drie 'achtergelaten wezen', dochters van zijn overleden andere zus Anna de Haen. Ze heten Cecilia en Elisabeth van den Broeke, en Tanneken van de Vijver, dochter van Pieter van de Vijver. Anna de Haen is blijkbaar tweemaal getrouwd geweest.

De voor de hand liggende conclusie is dat Catherine van Tannerijen getrouwd was met Jan de Haen; al zijn kinderen zijn immers wettige erfgenamen van Catherine. Dit wordt bevestigd door een andere akte (8 oktober 1631) die als titel draagt: ''Akte van overdracht van grond in de Mieghembemden in Bornem door de erfgenamen van Catherine van Tannerijen (De Haen) aan Elisabeth Boet, echtgenote van Peter Delafaille''. Ook wordt Catharina vermeld (met achternaam De Haen, Tennerye of Tenneyere) als getuige en meter bij drie doopplechtigheden binnen de familie.

De akte beschrijft verder het volledig en wettelijk afstand doen van het recht van de erfgenemane op ''vijff daghwanden'' land of weidegrond uit Catherine’s erfenis ten gunste van ene vrouwe Elisabeth Boot, getrouwd met Peeter de la Faille, ridder en heer van Tiernais, commissaris-ordinaris van de legerinspectie van de troepen van Zijne Majesteit. De ''vijff daghwanden'' land of weidegrond (ca. 6 voetbalvelden) zijn gelegen in de Mighemse beemden, grenzend in het noorden en westen aan de heer de la Faille, in het zuiden aan de erfgenamen van Peeter de Jonge, en in het oosten aan Gillis Boeykens. De comparanten beloven de eigendommen te vrijwaren en te beschermen tegen alle toekomstige aanspraken en lasten.

De nieuwe eigenaars van de stukken grond, Catharina Boot en echtgenoot Peter della Faille, komen uit een familie van welgestelde Antwerpse kooplui. Gronden opkopen op het platteland was voor deze families een vorm van investeren. Er is duidelijk een band met Jan de Haen en Catherine van Tannerijen, maar of deze ook familiaal is, blijft vooralsnog giswerk.

We weten nu ook dat Jan de Haene vòòr 1631 overleden is. Verder teruggaan is een lastige klus omdat Jan de Haen (1550) in Bornem geboren noch overleden is. Dit ondanks zijn verschijnen in parochieregisters als peter in 1613 en 1615 bij de doop van zijn kleinkinderen. Is hij ergens anders gestorven of misschien vermist? Verdrinken en elders aanspoelen begraven worden kwam wel vaker voor langs de rivieren.

Geboortejaartallen van zijn kinderen ontbreken en er zijn mogelijk meer zonen dan Joannes. Hij zal daarvan wel de oudste geweest zijn; het was gebruikelijk om de eerstgeboren zoon naar de vader of grootvader te noemen.

{| class="wikitable"
|
# [[Haan_de,_Familie#Joannes_.28Jan.29_de_Haen_.28ca._1586.29|'''''Joannes (Jan) de Haen''''']] (ca. 1586 - 1668), huwt Catharina Cauwenberg.
# ''Anna de Haen'', huwt in 1624 Petrus van de Vijvere te Bornem.
# ''Maria de Haen'', huwt in 1625 Godefridus van Conninxloo te Bornem. Getuigen zijn Joannes de Haen en Petrus van de Vijvere.
# ''Catharina de Haen'', mogelijk ''Elisabeth de Haen'', gehuwd met Joos Gordebeke.
|}

== Joannes (Jan) de Haen (ca. 1586) ==

[[File:Kasteel Bornem 1641 v2.jpg|thumb|left|450px|Joannes de Haen (geboren ca. 1585/1586) wordt in 1619 benoemd tot onderbaljuw van Bornhem. Zijn baas, Pedro Coloma, resideert in het kasteel van Bornem, hier afgebeeld rond de tijd dat Joannes er werkte (Flandria Illustrata, 1641).]]

[[File:Kasteel_Marnix_de_Sainte-Aldegonde.JPG|left|thumb|450px|left|Het kasteel van Bornem bestaat nog, maar is in neogotische stijl herbouwd. Bron: [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kasteel_Marnix_de_Sainte-Aldegonde Wikimedia Commons].]]

'''Joannes (Jan) de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Joannes_.28Jan.29_de_Haen_.28ca._1550.29|Joannes (Jan) de Haen]], is geboren rond 1586 in Bornem, bij Antwerpen in België. In 1611 huwt hij de drie jaar jongere '''Catharina Cauwenberg''', ook van Cauenberghe genoemd. Zij is geboren in 1589 in Bornhem.

Ze vormen een kroostrijk gezin. Van de 12 kinderen overlijden er 4 op vroege leeftijd, onder anderen het eerste kind ''Joannes'', naar zijn vader genoemd, ''Catharina'' (1616) die maar 2 weken oud wordt, en ''Franciscus'' (1617) die 3 jaar oud wordt. Twee kinderen na hen krijgen dezelfde namen. De kinderen die wel overleven:

{| class="wikitable"
|
# ''Anna de Haen'' (1615), huwt 1652 Philippus Verschuren.
# ''Margaretha de Haen'' (1620), huwt Ivo Geraerts.
# ''Maria de Haen'' (1622).
# [[Haan_de,_Familie#Gaspar_de_Haen_.281624.29|'''''Gaspar de Haen''''']] (1624- 1677), huwt Catharina Adriaenssens in 1648, Antwerpen.
# ''Judoca de Haen'' (1626).
# ''Eduardus de Haen'' (1629 -1650).
# ''Petrus de Haen'' (1631- 1719), onderbaljuw en dijkgraaf van Bornhem zoals zijn vader. In 1708 huwt hij Elisabeth Van Laere.
# ''Catharina de Haen'' (1634), huwt Joannes Philippus Luycx.
# ''Franciscus de Haen'' (1636).
|}

Joannes (Jan) de Haen overlijdt in Bornhem in 1668 op een leeftijd van 82 jaar. Zijn vrouw Catharina overlijdt in 1671 in Bornhem, ook 82 jaar oud. Het is opvallend dat Joannes en zijn vrouw Catharina zo'n hoge leeftijd bereiken; de levensverwachting voor mensen die de volwassenheid bereikten lag een stuk onder de 60 jaar.

==== Onderbaljuw en Dijkgraaf ====

Joannes wordt als ca. 33-jarige in 1619 door Pedro Coloma benoemd tot onderbaljuw van Bornhem.

Een [https://nl.wikipedia.org/wiki/Baljuw baljuw] is de rechtstreekse vertegenwoordiger van een vorst, vaak belast met de rechtspraak en belastingen. Deze vorst, ''Don Pedro Coloma, Señor de Bobadilla'', is een Spaanse edelman geboren in 1556 in Nájera/Rioja. Hij is tijdens de Spaanse bezetting met de Hertog van Parma naar de Nederlanden gekomen. Parma's eigenlijk naam is [https://nl.wikipedia.org/wiki/Alexander_Farnese Alexander Farnese].

[[File:Pedro Coloma2.jpg|275px|thumb|Een in 1998 onthuld beeld van Don Pedro Coloma in Bornem van beeldhouwer Henri Lannoye. De Spaanse edelman is uitgebeeld in [https://nl.wikipedia.org/wiki/Kubisme kubistische] stijl. Foto/afbeelding: [http://www.standbeelden.be/standbeeld/581 Standbeelden.be].]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
Coloma verkrijgt in 1587 tijdens de Geuzenoorlogen het leeggeplunderde en vervallen [https://nl.wikipedia.org/wiki/Kasteel_Marnix_de_Sainte-Aldegonde Kasteel Marnix de Sainte-Aldegonde] en het land Bornem. Hij herbouwt het kasteel en resideert er tot zijn dood in 1621. Pedro Coloma gaat de geschiedenis in als
: ''baron van de casselerij en de landen van Bornhem, burggraaf van Dourlans, heer van Bouadilla, Bretel, Terna, Alesnes, Seroulx en Moriensart''.
Hij is begraven in de St. Leodegariuskerk in Bornem. Zijn praalgraf bevindt zich in een zijnis van de crypte.

Het kasteel van Bornem, zoals het tegenwoordig bekend staat, is een massief aandoend kasteel dat dubbel omgracht is en in neogotische stijl herbouwd.

Het beschikt over een rijke verzameling kunstschatten met schilderijen-portretten van o.a. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Karel_V keizer Karel V] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Filips_II_van_Spanje koning Filips II van Spanje], gravures van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pieter_Bruegel_de_Oude Pieter Breughel de Oude], meubelen, kantwerk en Chinees porselein. Het kasteel wordt in 2015 nog bewoond door een nazaat van vroege bezitters; Graaf John de Marnix de Sainte Aldegonde.
|}

[[File:Bornem_kerk_graf_Coloma.JPG|225px|thumb|left|Het graf van Don Pedro Coloma in de St. Leodegariuskerk in Bornem.]]

[[File:kleding zestiende eeuw.jpg|thumb|275px|Jan de Haen was mogelijk zo uitgedost als onderbaljuw en dijkgraaf. Voorbeeld van kleding van gegoede burgerij begin zeventiende eeuw.]]

De baron Coloma benoemt op 14 januari 1619 ''Jan de Hane'' tot onderbaljuw van Bornhem na overweging van de goede indruk die hij heeft van zijn rechtschapenheid, trouw en bekwaamheden, aldus het charter dat daarvan bewaard is gebleven in de Franse taal.

Joannes de Haen werkt jarenlang samen met zijn zwager Petrus de Vijvere, Griffier en later hoogbaljuw. Het archief van het kasteel van Bornhem bevat een eigenhandig door Joannes de Haen getekende eedsaflegging bij zijn ambtsaanvaarding.

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: Origineel:
: ''Je soubsigné, Jan de Haene, jure sur le signe de la croix, de deservir l'office de soubs Balliu de Bornhem, avecque toutte fidelité procurant en tout faire le service du seigneur selon que au dict office appartient et tenant touiours la bonne correspondence nécessaire avecque le haud Bally. Ainsi dieu me aysde et tout ces saincts.
|
: Vertaling:
: ''Ik, ondergetekende, Jan de Haene, zweer op het kruisbeeld, het ambt van onderbaljuw van Bornhem te zullen bekleden met alle getrouwheid, er voor zorgend in alles mijn Heer te dienen zoals dat in dit ambt behoort en hierbij altijd het noodzakelijk overleg te plegen met de hoogbaljuw. Zo helpe mij God en al zijn heiligen.
|}

In 1633 wordt Joannes de Haen door baron Pedro (Peeter) Coloma benoemd tot kapitein van de Baronie en de heerlijkheid Bornhem. Onder de aanstelling staat een eigenhandig geschreven verklaring van Jan:

[[File:proces coloma peeter de haen.jpg|thumb|225px|left|Archiefstuk over een proces tussen Peeter de Haen en Charles Joseph Coloma over een geschil over de pacht van polders en schorlanden in het Spierenbroek.]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''lck onderscreven kenne ontfangen te hebben de origineele deser ende dienvolgende gedaen den behoorlijcken eedt. Des t'oirconden dese onderteekent Jan de Haen.
|}

Joannes de Haen noemt zich ook ''Jan de Haen, dijckgrave alhier'', een functie die hij vanaf 1619 uitoefent, en in totaal 14 jaar lang blijft bekleden.

ln 1648 blijken er moeilijkheden gerezen te zijn bij het leenhof van Bornhem. In een charter van 1 april van dat jaar lezen we, dat de heer van Bornhem ''Jan de Haen, dijkgrave ende dienende leenman in onsen hove alhier'' geauthoriseerd en aangesteld heeft...

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''(...) omme bij provisie ende gedurende de proceduren, geintendeert bij den procureur generael van Vlaenderen ten laste van Pauwel Adriaenssens, onsen stadhouder, op pretext dat hij saude sijn geboren in Brabant, te bannen de vierschare van denselven hove, ontfangen eeden van feauteyschap ende doen de manissen ter erfenissen ende belastingen die occureren sullen, hem daertoe gevende volle macht ende authoriteyt voor soo lanck het ons believen sal. Gebieden daerom ende bevelen aen onse leenmannen ende alle andere die het aengaen mach, hun daernaer te reguleren.
|}

Jan was toen 62 jaar en werd kennelijk zeer gewaardeerd door de baron en heer van Bornhem, die hem zulk een vertrouwenspositie gaf.

Zijn zoon Petrus de Haen (1631) volgt hem op als onderbaljuw en dijkgraaf van Bornhem. De facebookpagina van [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=884181365003345&id=723382711083212 Het Archief en Erfgoed Bornem] publiceert een document van eind 17e eeuw over een proces tussen Charles Joseph Coloma, achterkleinzoon van Don Pedro Coloma, Señor de Bobadilla, en Peeter de Haen in verband met een geschil over de pacht van polders en schorlanden in het Spierenbroek.

== Gaspar de Haen (1624) ==

[[File:Antwerpen,_Sint-Jacobskerk v2.jpg|thumb|375px|De ''Sint-Jacob'', de kerk waar Gaspar de Haen huwt in 1648 met ''joffer'' Catharina Adriaenssens is nog steeds de Antwerpse startplaats voor pelgrims op weg naar Santiago de Compostela. De laatgotische kerk bezit een grootse kunstcollectie met namen als Jordaens, Rubens, Van Balen en de grafkapel van Peter Paul Rubens. Bron: Wikipedia.]]

'''Gaspar de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Joannes_.28Jan.29_de_Haen_.28ca._1586.29|Joannes (Jan) de Haen]], is geboren in 1624 in Bornhem.

Gaspar de Haen huwt in 1648 op 24-jarige leeftijd met ''joffer'' '''Catharina Adriaenssens''' in Antwerpen. Vermoedelijk is zij een dochter van Pauwel Adriaenssens, in die tijd stadhouder van Antwerpen. De huwelijksplechtigheid vindt plaats op 24 mei 1648 in de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Jacobskerk_(Antwerpen) St.-Jacobuskerk] te Antwerpen.

Gaspar en Catharina moeten zich rond of voor hun huwelijk gevestigd hebben in Antwerpen; hun kinderen zijn daar geboren. Ze hebben een vruchtbaar huwelijk. Van hun elf kinderen wordt de oudste zoon wederom Joannes genoemd naar zijn grootvader.

Vaststaat dat alle kinderen in Antwerpen geboren zijn. Acht daarvan worden gedoopt in de zuidparochie van de Onze-Lieve-Vrouw-kerk, beter bekend als de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Onze-Lieve-Vrouwekathedraal_(Antwerpen) Onze-Lieve-Vrouwekathedraal]. De jongste drie worden in de kerk van Sint Joris gedoopt. Een aantal daarvan overlijdt vroeg, in ieder geval ''Vincentius'' (voor zijn 25e) ''Maria'' (ca. 17 jaar) en ''Clara'' (voor haar 15e jaar).

[[File:onze-lieve-vrouwekerk.jpg|thumb|left|400px|De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Onze-Lieve-Vrouwekathedraal_(Antwerpen) Onze-Lieve-Vrouwekathedraal] en omgeving in Antwerpen. Acht van de 11 kinderen van Gaspar de Haen worden in de zuidparochie gedoopt. Kaart van Virgilius Bononiensis uit 1565 Antwerpen, Museum Plantin-Moretus.]]

De kinderen die hun jeugd wel overleven:

{| class="wikitable"
|
# [[Haan_de,_Familie#Joannes_de_Haen_.281649.29|'''''Joannes de Haen''''']] (1649 - 1710), huwt Ida van Rijsinge.
# ''Franciscus de Haen'' (1650), ''coopman binnen de stadt Antwerpen'', mogelijk gehuwd met Philippina Fraes.
# ''Vincentius de Haen'' (1653), mogelijk vroeg gestorven vóór 1678.
# ''Gaspar de Haen'' (1654 - 1711), ongehuwd.
# ''Balthasar de Haen'' (1656). Vertrokken naar Rotterdam, mogelijk gehuwd met Anna Catharina Despotin.
# ''Melchior de Haen'' (1657 - vóór 1688).
# ''Johanna Catharina de Haen'' (1659 - vóór 1711), huwt Jhr. Petrus Dorchi in Antwerpen.
# ''Maria de Haen'' (1661 - 1678).
# ''Clara de Haen'' (1663 - vóór 1678).
# ''Jacobus de Haen'' (1666 - na 1711).
# ''Antonius de Haen'' 1667 -na 1711).
|}

Het is niet achterhaald wat Gaspar in de 54 jaar van zijn leven heeft gedaan om aan de kost te komen. Hij volgt zijn vader Joannes niet op als onderbaljuw, kapitein of dijkgraaf van de heerlijkheid Bornhem. Deze functies bekleedt zijn oudere broer Petrus.

Zijn zoon Franciscus de Haen (1650), ook Francisco de Haen genoemd, staat in de archieven als ''coopman binnen de stadt Antwerpen''. Dit is mogelijk de Franciscus de Haen die Philippina Fraes huwt in 1684 in Antwerpen.

Van zoon Gaspar de Haen (1654) is bekend dat hij bij zijn overlijden zijn neven en nichten elk een zesde deel van zijn nalatenschap nalaat, bestaande uit de opbrengst van het huis ''De Witte Tente'' aan de Boecxsteeg te Antwerpen.

Gaspar de Haen overlijdt in 1677. In een acte van 5 april 1678 worden zijn dan nog levende kinderen genoemd:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''alle ses Jaspars kinderen wijlen, daer moeder aff is Juffrouwe Catharina Adriaenssens''.
|}

==== Caspar, één van de drie wijzen ====

[[File:caspar de wijze.jpg|thumb|450px|De drie wijzen brengen Maria en Christus kostbare geschenken. Links Caspar de Afrikaanse koning, en rechts Melchior met wierook en mirre. In de meeste overleveringen is Bathasar echter de Afrikaanse koning. Detail uit De aanbidding van de Wijzen van Hendrik ter Brugghen (1619).]]

Gaspar de Haens doopnaam bij geboorte is Gasparus, in de omgang ''Gaspar''. Binnen de familie gebruikte afgeleide namen zijn ''Caspar, Casper, Cas'' maar ook ''Jaspar en Jasper''. Buiten de familie bestaan meer varianten, zoals ''Gaspard, Jaspaert'' en ''Gasparin''.

Met die naam zet men de toon voor een serie opeenvolgende ''Caspars de Haan''. Het is pas vanaf zijn kleinzoon [[Haan_de,_Familie#Gasparus_.28Jasper_I.29_de_Haen_.281688.29|Gasparus (Jasper I) de Haen]] (1688) dat de naam consequent wordt doorgegeven aan iedere eerstgeboren zoon.

Twee broers van Gaspar heten Balthasar en Melchior, een duidelijke verwijzing naar de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Driekoningen drie wijzen]. Met zoveel kinderen kon men met die namen wellicht weer een paar jaartjes uit de voeten. Ook een andere voorvader, [[Baerle_van,_Familie#Lambertus_van_Baerle_.28ca._1506.29|Lambertus van Baerle]] (ca. 1506), geeft drie kinderen van hem die namen mee.

[[File:Crisa_Aureia.tif - Version 2.jpg|thumb|275px|left|''Aurea Cersonese'', het gouden schiereiland bij Java in de Indische Oceaan. Vermeend thuisland van koning Caspar (kaart van Andreas Walsperger)]]

In de bijbel zijn Caspar, Melchior en Balthasar de gelatiniseerde Perzische namen van drie wijzen uit het oosten die een opgaande ster zagen en daarop de koning der Joden gingen zoeken.

Ze kwamen in Bethlehem aan en vonden daar Jezus, de pasgeboren koning der joden. Ze zouden respectievelijk 20, 40 en 60 jaar oud zijn geweest; getallen die de levenstijdperken van de volwassene symboliseren. In veel landen wordt deze gebeurtenis als ''Driekoningen'' op 6 januari gevierd.

Over de herkomst van koning Caspar doen verschillende theorieën de ronde. De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Caspar_(heilige) Caspar (heilige)] zou een Afrikaanse koning zijn. [https://en.wikipedia.org/wiki/Saint_Caspar Saint Caspar] kwam uit India of bij Indonesië. Ook de betekenis en herkomst van de naam is onduidelijk, mogelijk afgeleid van het Perzische ''kandschwar'', oftewel schatbewaarder.

== Joannes de Haen (1649) ==

[[File:Eindhoven Hogenberg.jpg|thumb|425px|Joannes de Haen is de eerste Haan die zich in Eindhoven vestigt in de 1670-er jaren. Uitsnede van een prent van Eindhoven uit 1583 van Frans Hogenberg, met een voorloper van de huidige Catharinakerk midden-links. .]]

'''Joannes (Jan) de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Gaspar_de_Haen_.281624.29|Gaspar de Haen]] is geboren in 1649 in Antwerpen en gedoopt in de parochie Onze Lieve Vrouwe Zuid. Hij huwt op 35-jarige leeftijd (1684) '''Ida van Rijsinge''' in Antwerpen. Ida is dochter van van Christiaen Rijsinge, een welvarende koopman en Schepen van Gestel, en Elisabeth van den Broecke.

Door hiaten in de Eindhovense doopboeken zijn van Joannes en Ida slechts vier gedoopte kinderen bekend. Allen zijn in Eindhoven geboren en in de St.-Catharinakerk gedoopt.

{| class="wikitable"
|
# ''Catharina de Haen'' (1685), huwt Amandus van Mierlo.
# [[Haan_de,_Familie#Gasparus_.28Jasper_I.29_de_Haen_.281688.29|'''''Gasparus (Jasper I) de Haen''''']] (1688 - 1736), verwekt bij Johanna Cornelia Tournoy één kind, de stamhouder.
# ''Elisabeth de Haen'' (1693 -ca. 1720); ze wordt maar 27 jaar oud.
# ''Christianus Melchior de Haen'' (1695 - 1751), kapelaan te Woensel en later pastoor in St.-Michielsgestel.
|}

Joannes overlijdt in 1710 op 61-jarige leeftijd in Eindhoven, zijn vrouw Ida van Rijsinge 31 jaar later (1741).

[[File:leuven.jpg|thumb|777px|center|Gezicht op Leuven, de stad waar Jan de Haen in 1668 medicijnen gaat studeren (Harrewijn, 1708).]]

[[File:kaart Eindhoven 1655.jpg|thumb|left|350px|als Jan de Haen zich vestigt in Eindhoven, telt het amper duizend inwoners net zoals Helmont (later Helmond). Kaart uit 1655 van Frederik de Wit.]]

Voordat Joannes de Haen zich in Eindhoven vestigt gaat hij op 19-jarige leeftijd (1668) medicijnen studeren aan de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Universiteit_Leuven_(1425-1797) Universiteit van Leuven], destijds alleen weggelegd voor gegoede burgerzonen. Het Matricule de l'université de Louvain meldt daarover:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Joannes de Haen Antverpiensis, minorennis 9 julii 1668''.
|}

==== Bekwame dokter die op de centjes let====

[[File:docter luyken v2.jpg|thumb|375px|Jan de Haen is de enige docter tussen de vroege Hanen. Prent van een dokter uit [http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=luyk001mens01 Spiegel van 't menschelyk bedryf] van Jan en Caspar Luyken. Fotomechanische herdruk van uitgave 1767.]]

Vanaf 1675 duikt dokter Jan de Haen voor het eerst op in de Eindhovense archieven. Hij zal dan al enige tijd een artsenpraktijk hebben.
Uit archiefstukken blijkt dat dokter Jan de Haen een bekwame arts is, die tot in de verre omtrek van Eindhoven bij zieken geroepen wordt. Hij behandelt in het dorp Liempde patiënten, in die tijd een dagreis gaans van Eindhoven.

Zijn artsenpraktijk is gevestigd in de Rechtestraat in Eindhoven tot 1686, naast huize ''de Clock''. In 1686 verhuist hij met gezin naar ''aghter de kerck'', de latere Kerkstraat. In deze straat zullen bijna 3 eeuwen lang generaties Hanen wonen.

De persoon van Jan de Haen is omgeven door financiële wederwaardigheden. Het is onduidelijk of hij terecht voor zijn ''centen'' opkomt, schraperig aangelegd is, of beide:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
* Hij spant in 1675 een procedure aan tegen een zekere Michiel van der Meyden, inwoner van Eindhoven. Hij eist ƒ 6,- voor de behandeling van een ziekte waardoor ''Hy - met Godts hulpe - tot syne gesondheyt gecomen is''. Jan de Haen wint dit proces.
* Jan de Haen procedeert tegen ene Andries van Litsenborg uit Liempde om het honorarium voor zijn visite te innen.
* Hij is betrokken bij een zaak tegen zijn oom Pieter de Haen, dijkgraaf te Bornhem, waarvoor hij Adrianus van Rijsingen, een andere oom, machtigt om hem te vertegenwoordigen.
* Het aanbod om ''stadsdocter'' te worden ketst af wegens onvoldoende beloning, zie de paragraaf [[Haan_de,_Familie#Seer_bedroefde_sieckte_van_roode_loop|Seer bedroefde sieckte van roode loop]].
|}

==== Seer bedroefde sieckte van roode loop ====

[[File:roode loop.jpg|thumb|350px|left|In de zeventiende eeuw was ''Roode Loop'' of ''Root Melisoen'' een onverklaarbare en geheimzinnige ziekte, zoals cholera en de pest. De mensen krijgen buikloop met heftige krampen en ontsteking van de darmen; de ontlasting kleurt rood van het bloed, vandaar de naam ''Roode Loop''. Als de ziekte Eindhoven teistert vraagt het radeloze Eindhovense bestuur aan Jan de Haen om ''stadtsdocter'' te worden. De zaak ketst af op looneisen van Jan de Haen.]]

Eindhoven wordt rond 1676 geteisterd door een zeer besmettelijke ziekte; de notulen van een vergadering van het stadsbestuur:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Alsoo dese stadt seer is geïnfecteerd ende besmet door de seer bedroefde sieckte van roode loop en root melisoen. Waer van vele mensen kome te sterven.
|}

Deze epidemie wordt veroorzaakt door een gebrek aan hygiëne in het stadje, het eten van bedorven voedsel of niet gekeurd vlees, de vervuiling van het water (de Dommel en de Gender) en de voortdurende armoede onder de bevolking. Eindhoven was, na vele rampen die het stadje troffen, verarmd.

In 1676 overweegt het stadsbestuur om een ''stadtsdocter'' aan te nemen om de armen en behoeftigen, die normaal geen medische hulp kunnen betalen, bij te staan in ''desen bedroeffde tijden''.

Dokter Jan de Haen verklaart zich daartoe bereid, op voorwaarde van een passende beloning van de stad. Het stadsbestuur wijst zijn eisen af.

==== Jan en het gilde St.-Sebastiaan ====

[[File:kapiteinsketen sebastiaangilde.jpg|thumb|375px|Kapiteinsketen van het Sint Sebastiaangilde in Eindhoven, waar Jan de Haen tot zijn dood lid van is. Oude versierselen zoals deze blijven gedragen worden als het gilde ''marcheert''. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Jan de Haen blijft tot zijn dood lid van het ''Ridderlijk Gilde St.-Sebastiaan''. Hij wordt lid op 35-jarige leeftijd (1684) als hij Ida van Rijsinge huwt. Hij moet dan zijn ''bruidegomsgeld'' van ƒ 5,- aan het gilde betalen.

Hoewel uit officiële stukken maar 4 kinderen van Jan de Haen bekend zijn, blijkt uit de administratie van het gilde dat het echtpaar in feite 6 kinderen heeft gehad. Voor twee overleden kinderen betaalt hij ieder ƒ 1,- en 5 stuivers voor het ''present zijn'' van het gilde bij de uitvaart. De bijdrage komt voor in zowel in 1692 als 1696, in welk laatst jaar vermeld wordt:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Item voor het afgestorven kint van den Heer docter Jan de Haen de somma van ƒ 1,- en 5 stuivers' (1696-1697).
|}

Vanwege zijn drukke praktijk bezoekt hij maar zelden de vergaderingen van het gilde. In het jaar van zijn overlijden (1710) volgt zijn zoon Jasper I hem op als gildelid.

== Gasparus (Jasper I) de Haen (1688) ==

[[File:Ostade View of Eindhoven from the Northeast.jpg|thumb|450px|left|De voorloper van de huidige St.-Catharinakerk te Eindhoven, waar Jasper I gedoopt is, gezien vanuit het noordoosten, tegenwoordig hoek Jan van Lieshoutstraat/Ten Hagestraat. Tekening van Isaac van Ostade (1621-1649) uit Paul Getty Museum, Malibu, Californië.]]

'''Gasparus (Jasper I) de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Joannes_de_Haen_.281649.29|Joannes de Haen]] is geboren begin 1688 in Eindhoven. Zowel zijn geboortedatum als sterfdatum zijn niet exact bekend.

In 1725 verwekt de ongetrouwde ca. 38-jarige Jasper I bij zijn 12 jaar jongere buurvrouw '''Johanna Cornelia Tournoy''' een kind. Johanna is geboren in 1700 in Eindhoven, dochter van Josephus Ludovicus Tournoy en Christina de Lauw. Hun onwettige zoon, want buitenechtelijk geboren, wordt ook Jasper genoemd (verder Jasper II) en op 25 januari 1688 gedoopt in de St.-Catharinakerk te Eindhoven.

{| class="wikitable"
|
# [[Haan_de,_Familie#Gasparus_Tournoij_.28Jasper_II.29_de_Haen_.281726.29|'''''Gasparus Tournoij (Jasper II) de Haen''''']] (1726 - 1799, beiden Eindhoven), huwt tweemaal: 1) Elisabeth Beijnen, 2) Petronella (Pieternel) Linsen
|}

De geschiedenis van deze tak van de Eindhovense familie de Haen zou met Jasper I beëindigd zijn als deze geen kind had verwekt: Alle andere kinderen uit het huwelijk van Jan de Haen en Ida van Rijsinge sterven namelijk zonder nageslacht. De oudste Catharina (1685) blijft kinderloos, Elisabeth (1693) sterft jong (27) en en de jongste Christiaan Melchior (1695) word priester.

Ook de achternaam ''De Haen'' zou verdwenen zijn als de familie Tournoy het onwettige kind geadopteerd zou hebben. Jasper I overlijdt op ca. 50-jarige leeftijd in 1737. In 1745 huwt Johanna Cornelia Tournoy alsnog, met ene Franciscus Maas. Zij overlijdt in 1756 in Eindhoven, als zij 55 jaar oud is.

==== Een zonderling figuur ====

[[File:Brabant 1645 Blaeu v2.jpg|thumb|475px|Zowel Jasper I als zijn moeder overlijden in Sint Michielsgestel bij hun broer respectievelijk zoon; pastoor Christiaan Melchior de Haen. Sint Michielsgestel ligt onder de rook van Den Bosch, linksboven op deze kaart van Brabant (Blaeu, 1645).]]

Jasper I moet een zonderlinge figuur geweest zijn. Hij blijft het grootste deel van zijn leven, met een tussenpoos van 1728 tot 1732, in het ouderlijk huis wonen, is nooit getrouwd geweest en heeft zijn ouderschap ook niet ''geëcht'' door een huwelijk met Johanna Tournoy, in die tijd een ''must''. Over zijn opleiding en beroep is niets bekend, wat erop kan duiden dat hij onderhouden werd door zijn moeder met het geld van zijn vader.

Na de geboorte van zijn onechtelijke zoon verlaat Jasper I het ouderlijk huis. Zoon Jasper II wordt opgenomen in het gezin van Josephus Tournoy, vader van Johanna Cornelia. Jasper I blijkt in 1732 weer bij zijn moeder in te wonen maar vertrekt vlak voor zijn dood naar zijn broer Christiaan Melchior de Haen, pastoor in St.-Michielsgestel. Jasper I overlijdt daar op ca. 50-jarige leeftijd in 1737.

[[File:kruisboogschutter.png|thumb|left|400px|Jasper I schiet zichzelf In 1724 tot koning van het schuttersgilde Sint Sebastiaan, mogelijk zijn enige prestatie van betekenis in zijn leven. Veel gilden kennen koningschietfeesten waarbij de beste schutter zich voor een jaar koning mag noemen. ]]

De relatie tussen Jasper I en zijn moeder is in zijn laatste levensjaren verslechterd, mogelijk al eerder; Ida van Rijsinge onterft Jasper I vrijwel geheel blijkens haar testament uit 1735. Jasper I zat vermoedelijk ook op zwart zaad, gezien het feit dat zijn moeder bij zijn overlijden notarieel afstand neemt van zijn nalatenschap, vrijwel altijd het geval als deze uit schulden bestaat. Zowel zijn moeder als de verwekster van zijn kind overleven hem.

==== Het gilde; zijn enige toeverlaat? ====

Jaspers enige bekende prestatie van formaat tijdens zijn leven is als gildebroeder. In 1724 wordt hij gekozen tot deken van het St.-Sebastiaangilde en schiet zichzelf tot Koning van dit schuttersgilde. Hij is een trouw bezoeker van de gildevergaderingen, meer dan zijn vader.

Zijn moeder Ida van Rijsinge blijft al die tijd de betalingen aan het gilde verrichten voor haar zoon totdat deze ca. 40 jaar oud. Op dat moment zal de onmin tussen beiden vermoedelijk erg hoog zijn opgelopen als gevolg van de geboorte van zijn onwettig kind. Jasper I blijft overigens voorkomen in het gildearchief tot 1735, ca. twee jaar voor zijn dood.

== Gasparus Tournoij (Jasper II) de Haen (1726) ==

'''Gasparus Tournoij (Jasper II, twee) de Haen''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Gasparus_.28Jasper_I.29_de_Haen_.281688.29|Gasparus (Jasper I) de Haen]]. Jasper II is geboren in 1726 in Eindhoven. Hij is tweemaal gehuwd geweest. Het eerste huwelijk met Elisabeth Beijnen in 1749 in Eindhoven brengt geen kinderen voort. Elisabeth is dochter van een schoenmaker uit Den Haag.

Nadat Elisabeth vroeg overlijdt (1765) huwt hij '''Petronella (Pieternel) Linsen''', ook gespeld als Lenssen, in Eindhoven. Pieternel is geboren in 1733 in Maastricht, dochter van Henricus Linsen en Maria Catharina Laval. Hun kinderen zijn:
{| class="wikitable"
|
# ''Joanna Catharina de Haen'' (1766 - 1842), huwt Thomas Maes in 1801.
# ''Anna Elisabetha de Haen'' (1768), huwt Nicolaas Custers.
# ''Ida de Haen'' (1773 - 1803), huwt Franciscus Antonius van Rooij (Roy) in 1798
# [[Haan_de,_Familie#Gasparis_.28Caspar_III.29_de_Haan_.281776.29|'''''Gasparis (Caspar III) de Haan''''']] (1776 - 1845)
|}

Jasper II sterft op 28 december 1799, kort voor de eeuwwisseling, bijna 74 jaar oud. Hij is begraven op het kerkhof aan de St.-Catharinakerk. Zijn tweede vrouw Pieternel Linsen overlijdt in 1809 in Eindhoven op een leeftijd van 75 jaren.

==== Opgegroeid bij de Tournoys ====

[[File:filius illegitimus v2.jpg|thumb|450px|Jasper II is een ''filius illegitimus'', een onwettige zoon want buitenechtelijk geboren. In (doop)registers van de kerk en de Burgerlijke Stand werden buitenechtelijke kinderen expliciet genoemd, soms op aparte bladzijden genoteerd (register uit 1809, niet gerelateerd aan Jasper de Haen).]]

Jasper II is ''filius illegitimus''; een buitenechtelijk geboren kind en derhalve onwettig. Hij groeit op bij de familie Tournoy, ouders van zijn moeder Johanna Cornelia Tournoy.

De families Tournoy, Rijsinge (vrouw van dokter Jan de Haen) en de Haen kennen elkaar goed; bij doopplechtigheden zijn leden van de andere families vaak getuige, peter of meter. Ook woonden de Tournoys maar een paar huizen verwijderd van de familie de Haen. De kinderen van Jan de Haen zullen geen onbekenden geweest zijn in het huis van de familie Tournoy.

Dit vormde niet alleen een goede voedingsbodem voor de onechtelijke escapade, waar Jasper II het product van is, maar ook voor de snelle opvang van Jasper II in het gezin van Josephus Tournoy en Christina de Lauw, de ouders van Johanna Cornelia de Tournoy.

Nadat Jaspers vader al snel na de geboorte uit beeld raakt, komt ''Jasper de neef'' voor op de lijsten van onvermogenden naast de andere inwonende kinderen; Petrus, Johanna, Maria, Hendrikus, Laurens en Joseph Tournoy. De familie Tournoy figureert op dergelijke lijsten om duidelijk te maken dat ze als arme familie geen hoofdgeld hoefden te betalen. Jasper II groeit op in huize Tournoy en verblijft daar ten minste tot zijn 16e levensjaar.

==== Struikrovers en plunderende soldaten ====

[[File:successieoorlog Mollwitz 1741.jpg|thumb|400px|left|Jasper II de Haen levert met zijn kornuiten een konvooi van karren en paarden af in Den Bosch tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog. Op het plaatje de slag bij Mollwitz in 1741, een van de eerste veldslagen van die oorlog.]]

Ed Marcelissen maakt in zijn boek ''Van de verwerije en de glaasenmakerije'' (1980) gewag van een risicovolle opdracht van Jasper II de Haen, Ergens voordat hij 22 jaar oud is:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''In het boek van F.N. Smits ”Beknopte Geschiedenis van Eindhoven' vinden we Jasper II terug in de rol van een avontuurlijke pionier. Met enkele dapperen uit Eindhoven wordt Jasper II geronseld door het stadsbestuur om een konvooi van karren en paarden naar Den Bosch te brengen, bestemd voor koeriersdiensten.

: ''De [https://nl.wikipedia.org/wiki/Oostenrijkse_Successieoorlog Successieoorlog met Oostenrijk] woedt dan in alle hevigheid in de Zuidelijke Nederlanden. Het was geen ongevaarlijke tocht, immers het wemelde in die tijd van struikrovers en plunderende soldaten.

: ''Jasper en zijn kornuiten kwamen er heelhuids doorheen en terug in Eindhoven werden zij beloond door het Stadsbestuur met 22 guldens per man.
|}

==== De eerste glaasemaker en verwer ====

[[File:glazenmaker v3.jpg|thumb|325px|Jasper II de Haen leert vanaf 1742 als eerste van een reeks Hanen het vak van glazenmaker en schilder. Prent van een glasemaaker uit [http://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=luyk001mens01 Spiegel van 't menschelyk bedryf] van Jan en Caspar Luyken. Fotomechanische herdruk van uitgave 1767.]]

Als Jasper II de Haen 16 jaar oud is, gaat hij buiten Eindhoven het vak van glazenmaker en schilder leren, oftewel ''glaasemaker en verwer''. Mogelijk krijgt hij zijn opleiding als gezel in Den Haag; zijn toekomstige vrouw Elisabeth Beijnen komt daar immers vandaan, maar dat is niet zeker. Hij leert als eerste van een reeks Hanen het schildersvak.

Enkele jaren na hun huwelijk in 1749 gaan Jasper II en Elisabeth wonen in de Kerkstraat 240 in Eindhoven. Het pand, ook ''de Geestelijke Tap'' genoemd, bestond uit 3 woningen. De nummering veranderde nog wel eens door de jaren heen en is anders dan nu.

Ze blijven er ruim tien jaar wonen en huren van eigenaresse Marie van den Bour. In de woningkohieren staat hij vermeld als ''gebruiker Jasper de Haen''.

In 1762 verhuizen Jasper II en Elisabeth naar de Kerkstraat 246, dicht bij hun vorige woning. Nadat Elisabeth kinderloos sterft (1765) verkoopt haar broer, Bartholomeus Beijnen, meesterschoenmaker uit Den Haag, het halve eigendom van dit pand aan Jasper II de Haen, inmiddels meesterglasmaker en –verver.

Jasper II de Haen bezit al de helft van het huis met erf en hof achter de grote kerk van Eindhoven. In dit pand, later genummerd Kerkstraat 7, zal vanaf 1762 tot en met 1869, meer dan 200 jaar, het Schildersbedrijf Caspar de Haan en Zonen gevestigd blijven.

Zeven maanden na het overlijden van Elisabeths huwt Jasper II de Haen, 39 jaar oud, met de 32-jarige Petronella Lenssen uit Maastricht. Hij zal dan al zijn eigen bedrijf zijn begonnen in de Kerkstraat, genaamd:

[[File:schilderswerkplaats enkhuizen.jpg|thumb|450px|left|Zo kan Jaspers schilderswerkplaats eruit hebben gezien, met allerlei gereedschap (Zuiderzeemuseum Enkhuizen).]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
GLAASEN MAKERIJE EN VERWERIJE JASPER DE HAAN
|}

Jasper II bouwt zijn schildersbedrijfje uit met behulp van een legaat van zijn tante Catharina de Haen, oudste zuster van zijn vader. Ze is weduwe van Amandus van Mierlo en bedeelt Jasper II in haar nalatenschap 1500 gulden, geen kleinigheid in die tijd. Jasper II krijgt pas in 1777 de beschikking over het geld.

Jasper II wordt daarmee voor zijn tijd een kapitaalkrachtig persoon, getuige een lening van f 500,- aan Jan Otto Bagelaer, regerend schepen en inwoner van Eindhoven. De kwitantie van terugbetaling wordt door Jaspar Il ondertekend met een kruisje. De schrijver van de stad Eindhoven bevestigt erbij dat Jaspar heeft verklaard ''niet te kunnen schrijven''. Zowel Jasper II als zijn tweede vrouw Petronella kunnen niet lezen en schrijven.

[[File:kwitantie Jasper II kruisje v4.jpg|thumb|275px|Kwitantie die de analfabeet Jasper II ondertekent met een kruisje; ''Dit is het merck + van Jasper de Haen gekent niet anders te connen schrijven''. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Jasper II verkrijgt als vakman allengs meer opdrachten. Aan het einde van zijn leven werken er in zijn bedrijf twee tot drie knechten en zijn eigen zoon Caspar III. Het gereedschap blijkt een van de belangrijkste eigendommen van het bedrijf, getuige het testament van Petronella Lensen. Zij laat haar zoon na:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''boven alle gereedschap behorende tot de glasmakerije en verwerij, de som van 200 gulden, alsmede het gebruik van haar woning en meubelen tot het einde van het jaar waarin zij zal komen te overlijden, en al het gereedschap behorende tot de glazenmakerij en verwerije''.
|}

==== Het St. Catharinagilde ====

[[File:Koningszilver St Catharinagilde v2.jpg|thumb|left|375px|Het oude vergulde koningszilver van het St. Catharinagilde Eindhoven uit 1816 heeft een uitbeelding van de patronesse van het gilde; de heilige Catharina van Alexandrië, afgebeeld in het kleine ronde medaillon en de papegaay, beiden uit het midden van de 16e eeuw. Het is niet meer in gebruik omdat een restauratiepoging in 1961 jammerlijk mislukte.]]

Jasper II is 23 jaar oud als hij toetreedt tot het St. Catharinagilde Eindhoven (1749). Daarmee vestigt hij een traditie die lang in de familie blijft; tot op de dag van vandaag zijn nakomelingen lid van dit gilde.

Het St. Catharinagilde vormt een rode draad door zijn leven, blijkens de archief van het gilde. Het archief, jarenlang verloren gewaand, is in 1959 vrijwel volledig teruggevonden op de zolders van een pand in de Rechtestraat. [[Haan_de-Waterreus#Cas_VI_de_Haan|Caspar Joseph Marie (Cas VI) de Haan]] (1889) overhandigde de stukken aan het gilde, en jaren later nam zijn zoon, Joseph Anton Marie (Jos) de Haan (1924), de zorg op zich om het archief volledig te publiceren (1966 en 1968).

Het archief vormt een rijke bron waaruit menig belangrijke gebeurtenis in het leven van Jasper II en zijn nazaten, voorkomt; huwelijken, begrafenissen, maar ook opdrachten. Het lidmaatschap van het gilde was ook profijtelijk. Eigen leden hadden voorrang bij het verkrijgen van opdrachten van het gilde, en Jasper II heeft veel werken uitgevoerd voor zowel het St. Catharinagilde als het St.-Sebastiaansgilde. Uit de archieven:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
* Als Jasper II in 1749 toetreedt tot het gilde moet hij ƒ 3 ,- betalen ''voor 't regt in de guide te coomen''.
* Voor zijn huwelijk in hetzelfde jaar is Jasper II ƒ 3,- aan het gilde verschuldigd ''voor 't regt van trouwe".
* in 1759 voldoet de deken van het gilde een rekening aan Jasper II de Haen voor het vergulden van het vaandel.
* In 1764 ontvangt Jasper II van het gilde ƒ 9,-, 1 stuiver en 8 penningen voor het verven van de schutsboom.
* In 1778 betaalt het St. Sebastianusgilde aan Jasper II ƒ 10,-, 12 stuiver ''voort verwe van twee pijlbakke en boom''
|}

[[File:1759 rekening jasper II vaandel v2.jpg|thumb|777px|center|Kwitantie uit 1759 waarmee de deken van het St. Catharinagilde een rekening voldoet aan Jasper II de Haen voor het vergulden van het vaandel van het gilde.]]

== Gasparis (Caspar III) de Haan (1776) ==

[[File:Catharina de haan 1818 v2.jpg|thumb|325px|Catharina de Haan (1818), oudste dochter van Caspar III de Haan. Foto: privé-archief J. A. M. de Haan, Eindhoven.]]

'''Gasparis (Caspar III, nummer drie) de Haan''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Gasparus_Tournoij_.28Jasper_II.29_de_Haen_.281726.29|Gasparus Tournoij (Jasper II) de Haen]] is geboren in 1776 in Eindhoven, als enige jongen na drie dochters.

Hij huwt in 1817 '''Maria Catharina van der Heijden''' in Eindhoven, geboren in 1794 in Eindhoven, dochter van Antonius Cornelius van der Heijden en Catharina van Leersum. Caspar is dan al 40 jaar, terwijl zijn vrouw 17 jaar jonger is (23 jaar).

Ze brengen 10 kinderen ter wereld, waarvan er vier vroeg overlijden. Het eerste kind, ''Caspar'' genaamd, en twee broers na hem sterven voor ze 6 maanden oud zijn. Ook zal dochter ''Christina'' jong overlijden op 20-jarige leeftijd. De kinderen die langer blijven leven:

{| class="wikitable"
|
# ''Catharina de Haan'' (1818 - 1891), huwt Joannes Cornelis Lathouwers.
# [[Haan_de,_Familie#Caspar_.28Jebke.29_.28Cas_IV.29_de_Haan_.281821.29|'''''Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan''''']] (1821 - 1894), huwt Hendrika Hezemans.
# ''Petronella Johanna de Haan'' (1826 - 1869), huwt Antonius Hubertus van der Stonden in 1849
# ''Maria Louisa de Haan'' (1827 - 1879), verhuist naar Den Haag en huwt Gerardus Duijf in 1858.
# ''Christina de Haan'' (1829 - 1849), ongehuwd, overlijdt op haar twintigste.
# ''Antonius de Haan'' (1831 - 1897), verhuist naar Rotterdam en huwt Maria Elisabeth Keiler.
|}

[[File:Catharinakerk_Beijer_1703-1780.jpg|thumb|350px|Caspar III is gedoopt in de Sint Catharinakerk, hier afgebeeld, de voorloper die in 1860 gesloopt is ten behoeve van de nieuwe en huidige kerk. De oude kerk stond andersom georiënteerd en was een stuk kleiner. Rechts langs het huis met de trapgevel bevindt zich de huidige Kerkstraat]]

Caspar III de Haan overlijdt in Eindhoven in 1845 op een leeftijd van 69 jaren,zijn vrouw in 1869 op een leeftijd van 74 jaren

==== De oude vrijgezel en het jonge blaadje ====

Caspar III heeft enig onderwijs genoten en kan, in tegenstelling tot zijn vader en moeder, lezen en schrijven. Hij wordt opgeleid tot ''verwer'' (schilder), ''glaasemaker'' en kaarsenmaker. Hij werkt jarenlang als leerling mee met zijn vader en de knechten.

Na de dood van zijn vader (1799) zet hij het bedrijf voort en neemt de verzorging van zijn moeder Petronella Linsen op zich, en onderhoudt haar huis en hof. Caspar III is dan pas 23 jaar oud. Hij blijft lang in het ouderlijk huis wonen, samen met zijn moeder.

Een jaar voor haar overlijden draagt moeder Petronella Linsen alle bezittingen van de familie plus een som van 400 guldens over aan Caspar III. De goede verhouding tussen Caspar III en zijn moeder blijkt uit de schenkingsakte, waarbij ze haar zoon Jaspar noemt. Caspar III ondertekent de acte met zijn eigen naam, zijn analfabete moeder zet alleen een kruisje. Een citaat:

[[File:kaart Eindhoven 1832.jpg|thumb|left|425px|Kaart van het kadaster uit 1832. Duidelijk is de (boven uitvergrote) voormalige Sint Catharinakerk te zien, die in 1860 gesloopt is om plaats te maken voor de huidige Catharinakerk, door [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Cuypers Pierre Cuypers] ontworpen. De oude kerk stond andersom georiënteerd en was een stuk kleiner. In de Kerkstraat, aan de kant van de kerk, had Caspar III zijn bedrijf.]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Jaspar de Haan, bij haar inwoonende, zedert veele jaaren en bijzonder van het overlijden van des comparantes man het huishouden heeft opgehouden en alle winsten en voordelen voortvloeiende uyt het bedrijf van zijn ambagt daarin heeft ingebragt niet alleen, maar ook dat daardoor diverse schulden van des comparantes huishouden zijn betaald geworden,

: ''(...) waarinne de comparante willende voorzien op eene christelijke en regtvaardige wijze, zodanig, dat de getrouwe diensten van haren zoon Jaspar de Haan niet alleen worden beloond, maar dat ook aan denzelven worden vergoed de voormelde lasten, welke hij zints veele jaaren gedragen heeft, en welke hij nog zal komen te dragen '.
|}

Twee maanden na het opstellen van de acte overlijdt Petronella Linsen, 75 jaar oud, en Caspar III blijft alleen achter in het ouderlijk huis aan de Kerkstraat, die in de schenkingsacte ''agter de groote kerk'' wordt genoemd. Pas 9 jaar later zal de 40-jarige vrijgezel met de 17 jaar jongere en 23 jaar oude Maria Catharina van der Heyden huwen. Het echtpaar blijft wonen in het pand aan de Kerkstraat.

==== Het bedrijf van Caspar breidt uit ====

[[File:synagoge eindhoven .jpg|thumb|300px|Tegenover de oude Catharinakerk, schuin tegenover het bedrijf van Caspar de Haan stond vanaf 1810 een [http://www.jhm.nl/cultuur-en-geschiedenis/nederland/noord-brabant/eindhoven synagoge]. In 1866 verrees een nieuwe synagoge (hier afgebeeld) op de plek naast de oude, die in 1959 is gesloopt.]]

Na de dood van Caspars vader gaat het aanvankelijk slecht met het bedrijf. Caspar III kan zijn rekeningen niet betalen en zijn moeder moet financieel garant staan. Na enkele jaren groeit het bedrijfje echter weer. Er werken 3 tot 4 knechten en het bedrijf breidt uit met een kaarsenmakerij en de verkoop van klompen.

In de zaak werkt ook zijn neef Caspar Antonius van Rooij, de zoon van zijn tante Ida de Haen. Als deze neef bij de loting voor de nationale militie een nummer trekt die hem tot militaire dienst verplicht, wordt er een ''remplaçant'' (vervanger) geregeld. Caspar III de Haan tekent hiervoor in 1822 een overeenkomst met ene Wilhelmus van Beek uit Leende, die daarvoor f 340,- opstrijkt. Dezelfde [[Swertz-Armee#Frits_en_de_rempla.C3.A7ant|truc van de remplaçant]] zal een andere voorouder, [[Swertz-Armee#Frits_Swertz_.281862.29|Frits Swertz]], ook toepassen in 1882.

De kern van het bedrijf blijft het schilderen en de glazenmakerij, waar ramen en ruiten worden gezet, ook glas-in-loodramen. Daarnaast maakt hij lijsten, repareert hij lantaarns, en restaureert hij meubelen. De jaaromzetten van Caspars bedrijf zullen rond f 2.000,- hebben gelegen.

Caspar III neemt ook grote onderhoudsopdrachten aan, zoals het opknappen van het hele binnen- en buitenwerk van het huis van de erven Martinus van De Ven. De klus duurt 20 dagen. Als Koning Willem I in 1841 een bezoek komt brengen aan Eindhoven krijgt de hele stad een face lift. Het stadsbestuur spendeert er veel aan, f 500,-. Caspar III de Haan voert voor f 65 opdrachten uit ter verfraaiing van de stad, maar krijgt pas twee jaar later betaald (1843).

[[File:tollens leverancier caspar III.jpg|thumb|275px|left|Tollens en Co. uit Rotterdam, leverancier van vernissen aan Casper III de Haan. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Er is een lijst bewaard gebleven van leveranciers van Casper III de Haan, waaruit een breed gamma aan producten blijkt zoals glas, verf, oliën, terpentijn, klompen en rollen bijenwas voor de kaarsenmakerij. Ene Molijn en Van Wijk te Rotterdam levert bijvoorbeeld glas, kwasten en schuurpapier.

In die lijst komt ook ene ''J. de Brieder uit Utrecht'' voor. Mogelijk is dit Johannes de Brieder (1811), van beroep ''essaijeur aan de Waarborg'' in Utrecht, zoon van een andere voorvader [[Brieder_de,_Familie#Cornelis_de_Brieder_.281780.29|Cornelis de Brieder]] (1780). De Waarborg in Utrecht is o.a. verantwoordelijk voor de kwaliteit van goud en levert dus mogelijk het dukatengoud dat nodig is om ‘’goudschrift’’ te vervaardigen. Het bedrijf is hier zeker mee bekend; zijn vader verguldde in 1759 in opdracht het vaandel van het Gilde St.-Catharina.

==== Gesukkel met de gezondheid ====

Caspar III heeft een motorische stoornis en sukkelt met zijn gezondheid in de tweede helft van zijn leven. Zijn handtekening als getuige bij het huwelijk van zijn neef Caspar Antonius van Rooij is opmerkelijk slecht. Bij zijn eigen huwelijk in 1817 tekent hij nog met vlotte hand.

Later verergert zijn gezondheid met als gevolg dat de bedrijfsomzet daalt. Zowel In 1839 als 1841 moet Caspar III geld lenen met zijn huis, tuin en erf als onderpand. Hij kan beide akten niet meer ondertekenen. De eerste acte niet ''wegens sterke aandoeningen op het zenuwgestel'', en de tweede ''wegens hoge ouderdom''. Caspar III is dan 64 jaar oud en zal 5 jaar later (1845) overlijden.

In 1845, het jaar dat hij overlijdt, is Caspar III ook 50 jaar lid van het St. Catharinagilde. Zijn huldiging wordt een keer uitgesteld wegens zijn zwakke gezondheid. Als het dan toch plaatsvindt, meldt het archief:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''(...) Reeds in den vroege morgen golfden in stadige plooyen de nationale vlaggen van de gilde met trom en vaandel en insigniën naar het huis van den jubilares en geleide hem onder joelent geluit der menigte tempelwaarts om aldaar den plegtigen dienst bij te woonen.

: ''Den jubilares zat in het middenkoor op eenen versierden zetel, omringt met een twaalftal in het wit gekleede meisjes, die den feesteling zijn jubelkroon vooruit gedragen hadden.
|}

Caspar III overlijdt drie maanden na zijn jubileum. Zijn gildebroeders begeleiden de uitvaart geheel in stijl en volgens de traditie van het gilde:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''(...) Zijn edele werd gedragen door tien leden, vier slippedragers van de directie en voorts tien jonge leden om het stoffelijk overblijfsel van den weledelachtenswaardigen jubilaris, als wanneer de geheele lijkstoet hem, met rouw getroffel, tot de ter aarde bezorging vergezeld hebben.
|}

Het bedrijf wordt voortgezet onder leiding van zijn weduwe, Maria Catharina van der Heyden. Als zijn zoon Jebke (Caspar IV) de zaak overneemt worden de bedrijfscijfers weer gunstig.

== Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan (1821) ==

[[File:jebke de haan en vrouw v3.jpg|thumb|550px|Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan en zijn vrouw Hendrika Hezemans. Foto: privé-archief J. A. M. de Haan, Eindhoven.]]

'''Caspar (Jebke) (Cas IV, de vierde) de Haan''', zoon van [[Haan_de,_Familie#Gasparis_.28Caspar_III.29_de_Haan_.281776.29|Gasparis (Caspar III) de Haan]]. Jebke is geboren in 1821 in Eindhoven. Hij huwt op 16 mei 1849 (Hemelvaartsdag) als 28-jarige de iets oudere '''Hendrika Hezemans''', geboren in 1820 in Eindhoven. Hendrika is dochter van Mathijs Hezemans en Christina Pietjens, en woont vóór haar huwelijk op de markt in Eindhoven.

Jebke en Hendrika krijgen 8 kinderen, waarvan twee op vroege leeftijd overlijden; ''Hubertus Johannes'' enkele weken na de geboorte, en ''Hubertus Johannes Vincentius'' op 3-jarige leeftijd. Het zijn hun twee laatste kinderen.

De tweede zoon Caspar IV Franciscus is voorbestemd het familiebedrijf over te nemen. Zijn jongere broer Thijs zal later zijn eigen schildersbedrijf in Eindhoven oprichten. Hun kinderen zijn:

[[File:nazaten cas IV jepke de haan v2.jpg|thumb|475px|left|Nazaten van [[Haan_de,_Familie#Caspar_.28Jebke.29_.28Cas_IV.29_de_Haan_.281821.29|Caspar (Jebke) (Cas IV) de Haan]] (1821). Klik tweemaal achter elkaar op de foto voor meer detail. NB: ze staan niet in volgorde van geboorte, en ook is niet alle aanhang vermeld.]]

{| class="wikitable"
|
# ''Christina Maria Petronella de Haan'' (1850 - 1927), huwt Franciscus Ludovico (Louis) Stumpers, koopman.
# [[Haan_de-Peeters|'''''Caspar Franciscus (Cas V) de Haan''''']] (1851 - 1927), huwt Maria Martina Peeters.
# ''Maria Antoinetta (Marietje) de Haan'' (1853 - 1940), ongehuwd, winkelierster op de hoek markt-Jan van Lieshoutstraat
# ''Mattheus Jacobus (Thijs) de Haan'' (1854 - 1935), huwt Theresia Maria Huberta van der Waerden.
# ''Louisa Maria (Wiesje) de Haan'' (1857 - 1949), ongehuwd, kruidenierster op Stratumseind 437 samen met zus Geertruda.
# ''Geertruda Hendrika Wilhelmina (Truus) de Haan'' (1858 - 1938), ongehuwd, kruidenierster op Stratumseind 437 samen met zus Louisa.
|}

Jebke de Haan overlijdt in Eindhoven in 1894 op een leeftijd van 73 jaar. Zijn vrouw Hendrika Hezemans is hem drie jaar eerder voorgegaan (1891) op de leeftijd van 71 jaren.

==== Wij hadde zoo mooy kind nog niet ====

Het verlies van Hubertus Johannes, het 7e kind, grijpt Jebke aan. Hij schrijft een ontroerende brief aan een vriend:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''(...) Met leetwezen moet ik Ued. mijne droevige omstandigheden melden ten opzigte het verlies van mijn zoontje Hubeer, dat zoo schierlijk was overleden, dat het ongeloofbaar is. Het was 's avonds ten half 10 uure, neem de pleeg goed gezond uit het wiegje.
|}

[[File:foto jebke de haan.jpg|375px|thumb|vroege foto van Jebke de Haan. Bron: 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Zij kleet zich uit en in de nachtkleedere te zijn, geeft zij het kind aan mijne vrouw over, om het te laten zuigen om zoo verders te gaan slapen, en mijn vrouw had het kind nog geen 2 minuten, haar oog valt er op en zij riep 'Ach Jeb, het kind is dood." en vriend, wij hebben er geen leven meer in gezien. Wij gaan denken, dat het inwendige stuipjes had en daar dadelijk in gebleven.
|}
{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"

|
: ''Ach vriend, wij hadde zoo mooy kind nog niet, lange haren en zoo mooye donkerbruine ogen. Het scheint, vriend, dat het zoo met ons beiden zoo heeft moeten zijn, maar wij zullen het de goede God maar opgeven. Het zijn toch zoo lieve Engeltjes in den Hemel, dit is toch een goede troost, maar anders, mijn vrouw kan het maar niet vergeten.
|}
{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Het is ook gevallen, dat dit zoo bij ons bijde moet wezen, maar wij zullen het God maar opgeven. Vriend, zoo Ued. den tyd bepaald heeft van U vertrek, dan schryft toch eerst is, wanneer U denkt bij mijn te zijn en van welken wegen U binnen zal komen, om U toch af te halen.
|}

==== Kunstzinnig en goedgemutst ====

[[File:portret jebke wildenberg.jpg|thumb|350px|left|Portret van Jebke de Haan als hij ca. 28 jaar oud is, geschilderd door J. van de Wildenberg in 1849. Bron: 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Caspar IV, in de dagelijkse omgang Jebke genoemd, gaat al jong bij zijn vader in het bedrijf werken als leerling-gezel. Hij leert het vak van zijn vader en zal daarvoor, vermoedelijk tot zijn 12e jaar, onderwijs hebben genoten omdat hij kan lezen en schrijven.

Op zijn 19e jaar (1840) moet Jebke in dienst, destijds de ''Nationale Militie'' geheten. Hij wordt voor één jaar vrijgesteld ''uit hoofde van een zwak gestel''. Als hij een jaar later herkeuring aanvraagt wordt hij afgekeurd ''uit hoofde van een misvormde borst''. Hij zal weinig last hebben gehad van deze kwaal want hij wordt 73 jaar oud.

[[File:man in de straat jebke de haan.jpg|thumb|500px|Tekening (gemengde techniek) van Jebke de Haan. Bron: 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Uit bewaard gebleven potlood- en pentekeningen blijkt een begaafd tekenaar. Ook zijn decoratiewerken zijn kunstzinnig. Zo verfraaide hij verschillende kerken, zoals de St.-Lambertuskerk te Gestel.

Jebke blijkt over een opgewekt humeur te beschikken. Wanneer hij zijn been breekt op een steiger als hij het schilderwerk van zijn knechten controleert, merkt hij op:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Ach het is niet zo erg, het werk is toch juist klaargekomen''.
|}

Zijn goedgemutstheid blijkt ook uit een los nagelaten briefje:

{| style="color: black; background-color: #f2f2f0;"
|
: ''Te Mierlo in de kost
: ''Woensdagavond 2 man geëten
: ''van donderdag tot zaterdag
: ''met twee knechts 6 dagen
: ''ik een middag geëten
: ''ik geloof dat ik nog 3 Borreltjes te betalen heb.
|}

==== Een florerend bedrijf ====

[[File:kerkstraat bedrijf de haan 19e eeuw-resized.jpg|thumb|225px|left|Vroegst bekende foto, [https://nl.wikipedia.org/wiki/Daguerreotypie daguerreotype], van het bedrijfspand van Caspar IV de Haan in de Kerkstraat 20. Bron: 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Kort voor het overlijden van zijn vader gaat het niet zo best met het bedrijf. Na zijn dood (1845) neemt zijn moeder de leiding van het bedrijf over. Jebke is dan nog ca. 24 jaar oud. Pas in 1854 is het jaarlijkse totaal van de inkoop weer terug op het oude niveau.

Jebke breidt het verf- en glasbedrijf uit met een groothandel in verven, oliën, vernissen, terpentinen, schildersgereedschappen en een glazenwasserij. Later komt daar nog een kleine drogisterij bij. Er werken naast Jebke 4 a 5 knechten. Ze heten ''Klaas, Sjors, Piet, Driek, Geert'' en ene ''Veneman''. Zijn vrouw Hendrika, beschreven als hardwerkend, helpt mee in de zaak.

[[File:catharinakerk en synagoge v2.jpg|thumb|375px|De in 1867 voltooide nieuwe [https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-Catharinakerk_(Eindhoven) Catharinakerk] en de synagoge, beiden ontworpen door architect [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pierre_Cuypers Pierre Cuypers]. Jebke heeft het meegemaakt; hij woonde in de Kerkstraat die tussen beide gebouwen in loopt (prent niet geheel waarheidsgetrouw; de synagoge is een kwartslag gedraaid).]]

Het pand aan de Kerkstraat wordt verbouwd en achter het woonhuis verrijst een werkhuis en een verfmalerij. De zaak floreert vooral na 1866 en Jebke wordt allengs kapitaalkrachtiger. Hij staat met zijn zwager Jack Hezemans borg voor aannemer Booms bij een opdracht voor de bouw van het nieuwe Eindhovense stadhuis aan de Rechtestraat. Het gaat om een bedrag van f 26.690,-. Later staat hij ook borg voor dezelfde Booms als deze de Paterskerk (Augustijnen) bouwt, hetgeen misloopt als … CHECK.

[[File:zilveren inktstel jebke de haan.jpg|175px|thumb|left|Als hij 25 jaar secretaris is, ontvangt Jebke van zijn gildebroeders een massief zilveren inktstel met inscriptie. Afbeelding uit 'Van de verwerije en de glaasenmakerije', Ed Marcelissen, 1980.]]

Het gezin heeft het materieel goed, en ook de kinderen profiteren ervan; moeder Hendrika is royaal en laat ze buitenlandse reisjes maken.

Vanzelfsprekend is Jebke zoals zijn voorouders lid van het St. Catharinagilde. Hij is vanaf zijn 17e lid en vanaf 1854 secretaris. In die hoedanigheid wordt hij na 25 jaar in de bloemetjes gezet; traditioneel gebeurt dat met het ''marcheren'' in vol ornaat en met vlag en vaandel.

==Bronnen en verantwoording==

* Privé-archief van [[Haan_de,_Jos_(1924)|Jos de Haan (1924 - 2017)]], zoon van [[Haan_de-Waterreus#Cas_VI_de_Haan|Caspar Joseph Marie (Cas VI) de Haan]] (1889)
* Mr. A.L.G.M. van Agt, 1976, 400 jaar Hanen. Dit boek van A. van Agt, destijds gemeente-archivaris van Eindhoven, beschrijft de geschiedenis van de familie vanaf haar oorsprong in Borne. De genealogie van de 10 generaties de Haan wordt uitvoerig beschreven. [[Haan_de,_Jos_(1924)|Jos de Haan (1924 - 2017)]] deed daarvoor uitvoerig bronnenonderzoek.
* Ed Marcelissen, 1980, Van de verwerije en de glaasenmakerije. Dit boek kwam uit ter ere van het 225-jarig bestaan van het schildersbedrijf Caspar de Haan in Eindhoven.

[[Category:Inhoud]]
[[Category:Familie]]
[[Category:To Check]]