Bezuidenhout

Uit FamilieWiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie gerelateerde pagina's in Categorie Bezuidenhout


Een Duitse V2-raket (Vergeltungswaffen). Veel werden vanuit Den Haag gelanceerd tijdens WOII

Inhoud

Bezuidenhout in de oorlog

De Haagse wijk Bezuidenhout van vóór de oorlog, toen Elizabeth (Bob) en Jan Swertz er woonden in de Daendelsstraat is eind 19e eeuw gebouwd. Het was een moderne wijk, dicht bij het Nieuwe Spoor (nu Centraal Station) en kende statige herenhuizen. Vóór de oorlog stonden er in het Bezuidenhout veel grote panden leeg, maar in de oorlog kwam Den Haag ineens huizen te kort toen de Duitsers langs de kust een verdedigingslinie aan gingen leggen, onderdeel van de Atlantikwall, een kustverdedigingslinie die de Duitsers langs de hele Europese kust aan lieten leggen, van Zuid-Frankrijk tot Denemarken. In Den Haag werden duizenden woningen afgebroken en ontmanteld, Scheveningen werd grotendeels ontruimd. Mensen die daar woonden of werkten moesten verhuizen. Veel bedrijven en instellingen verhuisden hun kantoor naar de grote panden in het Bezuidenhout, waaronder overheidsinstellingen en de administratie van het Gemeentemuseum.

Meer over het Bezuidenhout is te lezen op deze website over de geschiedenis van Den Haag, met name het centrum van de stad.

Daendelsstraat 44

Rechts op foto: Daendelsstraat 44, huis van Elizabeth (Bob) en Jan Swertz (ca. 1924)
De Daendelsstraat gezien van de al afgebroken Pieter Bothstraat rond 1970: rechts nummer 44, het oude huis van Elizabeth (Bob) en Jan

Het gezin van Elizabeth (Bob) en Jan Swertz woonde van 1927 tot 1938 in Den Haag in de wijk Bezuidenhout. Ze betrokken een huis aan de Daendelsstraat 44, dicht bij de ouders van Elizabeth (Bob) Ekker (Jan Pietersz. Coenstraat). De eind 19e eeuw gebouwde wijk Bezuidenhout kwam tegemoet aan de toenemende verstedelijking en werd dicht bij het spoor gebouwd. Er stonden statige herenhuizen.

Tijdens het vergissingsbombardement op het Bezuidenhout op 3 maart 1945 liep het pand schade op maar bleef staan. De schokgolven hadden wel hun tol geëist en al het glas was gesprongen. Bij het openen van de servieskast vielen alle kristallen glazen van hun voet. Dochter Katrien heeft het enige ongedeerde kristallen glas gekregen.

Het pand werd als herstelbaar aangemerkt en niet ontmanteld na de oorlog. Lange tijd heeft de wijk eruit gezien als een vlakte waar nog enkele huizen of rijtjes huizen overeind stonden, waaronder het ouderlijk huis. Katrien is er eenmaal gaan kijken in de jaren zestig en herinnert zich een verwaarloosde vieze buurt die randfiguren aantrok. In het ouderlijk huis hebben nog huurders gezeten.

In de jaren zestig/zeventig is dit westelijk deel van de Bezuidenhout, grenzend aan het Centraal Station definitief gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw. Op de zelfde coördinaten als het ouderlijk huis staat nu een bijgebouw van het archief van de Koninklijke Bibliotheek (KB), naast de openbare leeszalen.

Het vergissingsbombardement

Het Bezuidenhout was een overvolle woon- en kantoorwijk toen het op 3 maart 1945 getroffen werd door bommen van geallieerde vliegtuigen. Het bombardement moest de lanceerinstallaties van Duitse V2-raketten (Vergeltungswaffen) in het Haagse Bos uitschakelen, maar de geallieerde bommenwerpers wierpen hun bommen per vergissing op de woonwijk het Bezuidenhout.

De schade was enorm. Grote delen van de wijk werden verwoest en er vielen meer dan 500 doden. De hulpverlening kwam traag op gang. Brand kon vrij uitslaan omdat er weinig blusmaterieel meer was; dat was door de Duitsers geconfisqueerd. De Engelsen voerden tegen het eind van de oorlog de bombardementen op om de lanceerplaatsen van V2's weg te vagen. Meer dan 1000 van deze monsterlijke projectielen terroriseerden Engeland aan het eind van de oorlog en veroorzaakten ca. 3000 doden. De meeste V2-raketten werden vanuit Den Haag afgevuurd; opslag- en lanceerplaatsen bevonden zich vooral in het Haagse Bos en het landgoed Duindigt. Het tempo van lanceringen werd begin 1945 steeds hoger, in februari 1945 meer dan 200, en de Engelse publieke opinie eiste hardere actie.

De omgekeerde kaart

De populaire interpretatie van de vergissing is dat de vliegeniers de kaart per ongeluk ‘omgekeerd’ hadden gehouden. Daardoor troffen ze niet het noordoosten van het Haagse Bos met de lanceerinstallaties, maar het zuidwesten. De ware toedracht is dat een inlichtingenofficier de horizontale en verticale richtpunten per abuis omgekeerd ingetekend had op de luchtfoto’s die de vliegeniers gebruikten voor de aanval. Dit alleen had natuurlijk nooit tot zo’n ramp mogen leiden, maar deze ‘scape goat’, een lage inlichtngenofficier die een berisping kreeg, kwam politici (Churchill) en de RAF goed uit om de aandacht af te leiden van andere grovere fouten bij de voorbereiding en uitvoering van dit bombardement.

De Nederlandse regering in ballingschap in Londen werd zowel vooraf als achteraf slecht ingelicht, maar klaagde echter niet al te hard. De Duitse bezetters trokken zich overigens niets aan van het bombardement. Op dezelfde avond van het bombardement werden weer V2-raketten gelanceerd vanuit Den Haag. Een van deze raketten stortte neer bij de Schenkweg in het Bezuidenhout. Acht brandweermannen die daar nog branden aan het blussen waren als gevolg van het bombardement verloren hun leven.

Pas in 1984 heeft de Britse regering de oorzaak van de fout officieel bevestigd. Meer informatie over het bombardement is op deze website te vinden.

Fotogalerij

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Hulpmiddelen